304 



C* ^PLINII N AT V RALIi 



to crebf d,ne caiilis pracfringatur^Et quaj lam in pcrtica ibit,eius papirios teneros allipa^ 



tokuiter,pdrrigitocp.Qtiacubirc(rtefteterint,ubiuuauariafiericcepent,uitesTubh^ 

 to» Vitis infiiio una eft per uer^altera cum uua floret:ea optima cft» Vincani ucte rem fi in 



iliulociitransferreuoleSjdiitaxatbrachiucraftum primiideputato, Binas gcrnmas nec 

 ampliusrclinquito.Exradicibus bencefFodito.Et caucradicesnc faucies.lca uti fucrlt 

 ponito in fcrobe,aut in fulco^operitoc^pj 8c bene occultato. Eodemc^ modo uineam fta* 

 tuminato,alligato,Iaxatoqjutifiierat5 crebrocp fodito. Ocymumquod in uineaferi iu^, 

 betjantiqui appellabant pabulum,umbrae paticns, quod celerrime proueniat. 



Ratio arbuftorum^ 



Cap» xxrir 



^ 



>3fa?. 



Equitur arbufti ratio^mirii in modum damnata Sarfenac patri filioqp celebrata Scro* 16 



uetufsimispoftCatonem,peritIfsimiscp,acnea Scrofa quidem,ni(j uni Italias 

 *oncefla:cum tam lonao iudicetur a^uo,nobilia uina non nifi in arbuftis pipni , & in his 



£> t> 



^ 



quocpIaudatiorafummiSjficutuberioraimistAdco excelfitate proficitunHac rationc 

 &C arbores cliguntunPrima omnium ulmus,excepta propter nimia frondem atinia.Dc* 

 inde populus nigra , cadem dc caufa , minus denfa folio. Non fpernunt plericft & fraxi<! 

 num,ficum^,etiam oleam ^(inon Gt umbrofa ramis . Harum fatus cultus^ abunde tra:* 

 «ftatus cft. Ante tricefimum lextum menfem attingi falce uetantur. Alterna feruantur bra 

 thia.Alternis putanturannis.Sextoanno maritantur.Tranfpadana Italia prxtcr fupra 

 dic3:as,cornu,popuIo,tiIia, acere,orno, carpino, quercu, arbuftat agros : Venctia falicc^ 

 propteruliginemfoli. Et ulmus detrucat;aamediainramorumfcamnad!oeritur,nulla 20 

 erc xx.pedum altiore arborc.TabuIata carum ab odtauo pede altitudinis dilatantur iii 

 colljbus ficcisqp agris,a :Kiuin campcftribus & humidis^Mcjridianu folem fpedarepal:* 

 mx debent.Rami a proie6lu digitorum modo fubrigi, tonfili in his tenuium quoc^p uir^ 



gultoruinbarba^neobumbrent.lnterualluiuftumarborum^fiareturfolumjquadragci^ 

 ni pedes in terga frotemq5,in latera uiceni.Si non aretur , hoc in ornnes partes. Singulis 



denas facpc adnutriijt uitcs,damnato agricola minus ternis. Maritare nifi ualidas inimi^. 



cum,enecante ueloci uitium incremento.Serere tripedanco fcrobe neceflarium , diftan*! 



tes inter fefe arboremcp fingulis pedibus.Nihil ibi malleolis atcp paftinationi,nulIafo:^ 



[ 



diendi impcndia:utpote cum arbufti ratio hac peculiari dote prcftet, quod in codem fo 

 lo feri fruges 8C uitibusprodeft.Superi^ quocl uindicans feaItitudo,non,utin uinca,ad 3P 

 arcendas animalium iniurias parietejUcl fepe,uel fofTarum uticp impendio muniri fe coi 

 gac Jn arbufto e pracdidis^fola uiuiradicum ratio,item propaginum , 8C hxc gemina, ut 



diximus.Qualoruminipfotabulatomaximepi-obata^quoniam apecore tutifsima eft* 

 Altera,deflexa uite uel palmitc iuxta fuam arborem,aut circa proxima ccclibem. Quod 

 fupra terram eft e matre,radi iubetur,ne fruticet.In terra no pauciorcs gemmx quatuor 

 obruuntur ad radicem capiendam , extra in capite bina? relinquuntun Viiis in arbufto 

 quatuor pedes in longo conftat, omni fuko tres lato, alto duos cum fcmipede. Poft an^ 

 num propago inciditur ad medullam,ut paulatim radicibus fuis afluefcat.Caulis acspiV 

 tc ad duas gemmas reciditur.Tertio totus mergus ab{cinditur,rcponiturcp altius iii ter/ 

 ramjne ex recifo frodeat.TolIi uiuiradix a uindemia protinus debet. Nuper repertum, ^P 



draconem ferereiuxtaarborcm^itaappellamuspalmitememeritum^pluribuscjpindu/ 

 ratumannis.Hunc praircifum quam maxima amplitudinetribuspartibus,IonoitudiV 

 nis derafo corticequatenus obruatur,unde&rafiIem uocant, deprimere fulco , reliqua 

 partead arborem ere<Sa,ocyfsimum in uitc.Si gracilis fit uitis,aut terra;,ufitati3eft quam 

 proxime folum decidijdonec firmetur radix : ficut ncqp rofcidam feri , ne(^ a feptentrio/ 

 nis flatu» Vites aquilonem fpeftarc debent ipf2c,palmites autem carum meridiem* Non 

 eft feftinandum ad putationem nouclla^, fed primo in circulos materies collioenda , ncC 

 nifi ualida? putatio admouenda.Seriora fere anno ad fruftum arbufta, quam uitis iuga^ 

 ta*Suntquiomninoputariuetant,priufquam arborum longitudinem acqiiauerit.PnV 



mafalcefexpedesaterra recidatur flagello infrareliflo, Sc nafci coaflo iij curuatione 59 



inaterix 





