r 



3 



C PtlNII UAT VRALIS 



b 



V 



pkbs ruftica^auocaYctur.Qtrics fdmtiuscj in ftrameiitis erat Glbriam dehi^ ipfam a far 

 ris honore adoream appellab^nt Equideni etiani Uetba pfifcac (ighificatibHislditiiron 

 Itaenim eftih comrhentarijs PontifieumtAuguhotahandagendcdieseQhftitUahtijr 

 priufquam frurtl^nta Uaginis exeant,& anteqUahi ih Uagihas peruehiant.Ergo fjs hioil^ 

 busnohmodofufFidebantfrucresvnuiiapfouihciat-um pafcente Italiam.Ueriim tikth 



\ 



annonx Uilitas ihcrediljilis ef at Mahius Maf tius dddHi^ pUbis primUm frumentiiih p 

 puloin modios afsit>us donauit.MinUcius Augurihus.qui Sp.Melium coargucrat,far# 

 ris precium ih trinis nundinis adaffem redegit undecimus plebei tribunus : qua dcczu^ . 

 fa ftatua ei extra portam trigeminam,a populo ftipe collata ftatuta eft.Trebius in aEdili^ 

 tate afsibus populo frumentum prseftitit . Quam ob caufam &C ei ftatux in CapitoHo ac i6 

 palatio dicata: funt . Ipfe fupremo die populi humeris portatus in rogu eft. Verum quo 

 anno Mater deiim aduefta Romam eft , maiorem ea seftate quam antecedeniibus annis 

 deccm faftam eflc tradunt M. Varro autor eft , ciim L.Metellus in triumpho plurimos 

 duxit eIephantos,afsibus (ingulisfarris modios fuiiTejitem uini congi6s,&icp ficc^pon 

 do triginta,olei pondo decem,carnis pondo duodecim.Nec e latifundijs finguloru con 

 tinoebat arcentium uicinos.Quippc etfam lege Stolonis Licinij inclufomodo quingen* 

 torum iuocrum,& ipfo fua Icge daninato , cum fubftituta filij perfona amplius pofsfde^ 

 retLuxuriantis iam reipublica: fuit ifta menfura * Manij quidem Curi) poft mumphos 

 immcnfum^ terrarum adiedum impcrio nota concio eft , perniciofum intelljgi ciucm 



> 



annum a^ens de ea re prodendum putauit 



Ratio deagricultura 



•- 



Cap. iiii 



' A Pud Romanos multo fcrior uitium cultura efle cocpitPrimocp, ut necefle erat, ar^ 

 jrjLuatantucoIuere.Quorum nobisrationunctraflabitnon uulgari modo,uerum ut 

 adhucfecimus,& uctuftis & poftca inucntis omni cura pcrquifitis,caufai^ rcru & ratioi» 

 ric fimul eruta.Dicemus & fidcra,fiderumcp ipforu terreftria figna dabinius indubitata, 

 QUandoquidem qui adhuc ea diligcntius tra<Sauerc, quibufuis oratoribus potius ^ a^ 

 oficolis fcripfiflc poflTunt uidcnVac primu omniu oraculis maiof e expartc agemus,q 



uita^gcncrcplufaeertioraucfunt.CurcnimhonuidcanturoracuIa,aCcrtifsi 



feptcm iugera non cfrentfatis.Hajcautcmenfuraplebeipoftexadbsregesafs ^ 

 ta eft.Quxnam croo tantx ubertatis caufa eratC Ipforum tunc manibus imperatoru 

 lebantur aori(ut fal cft crcderc)gaudente terra uomere laureato, &: triumphafi aratorc: 

 fiue illi eadem curafemfna tra<f):abant,quabella: eadem^ diligetia aruadifponebat, qua 

 caftra:fiuc honeftis manibus omnia lastius proueniunt,quonia & curiofius fiunt.Sercn*^ 

 tcm inuenerunt dati honores Serranum,undc cognomcn» Aranti quatuor fua iugera in 

 Vaticano,qux,prata Quintia appcIIanturjCincinnato uiator attulit didlaturam5&: qui»* 

 dem ut traditurnudo , plehoci^ pulueris ctiamnum ore. Cui uiatorjuela corpus , inquit, 

 ut profcram Scnatus populicp Romani mandata. Tales tum etiam uiatores crant,quod 

 ipfum nomcn inditum cft/ubindc &C cx agris fenatum duccscjp acccrfentibus * At nunc 

 cadcm illa iiindipedesjdamnata: manus,infcripti uultus exercent:non tamen furdatel^ 3<^ 

 lurc,quc parens appelIatur,€olicp dicitur & ipfa:honore his abfumpto,ut non inuita ca 



&: indione fcrehtc,credatur id fieri. Sed nos miramur crgaftulorum non eadem emolu 



n(5 \ 



mcnta cfle,qu^ fixcrin t impcratorum, Igitur de cultura agri pracciperc principalcfu 

 tiam apud cxtcros^Siquidem &: reges fcccrCjHiero^Philometor^Attalus, Archelaus:&: 

 duces,Xcndphon,&:Pccnus etiam Mago: cui quidem tantum honorem fenatus nofter 

 habuit Carthaoinc capta,ut cum regulis Africae bibliothecas donaret, unius cius duodc 

 trigintauoluhiina Cenferet in Latinamlinguam transferenda, cum iam M.Catopra^cc:*" 

 pta cohdidifl[et:peritiscp linguae Punicae dandum negotium,in quopr^ccfsitomnisuir 

 clarifsima* familia? D. Syllanus,Sapicntcs uerd complurcs,quos fequetes practexuimus 

 in hoc u6Iuminc,non inorate nominando M* Varronc, qui odogefimumprimum uitae 49 



I 



mo diCjmaximeCB 



'* ' 



PrinGipiumautcmaGatoncfiimemuSf ' S^ 



Laus 



