HlSTOkiAE LIB. X 



313 



10 



\ 



r^.r-- afr^'""^'^»^ olarum,& qua obfef uands frt agro parando. Cap. v 

 Ornfsimi uiri & m.litcs ftrehuifsimi cx agricolis g.griuritur^minimcij male cogitad 



miriime 



Praedium nc cupide muJh re ruftica oper^ ne parcas,in agro ei^nd 

 Qubd male empitum ^ft^ rerti|!.er poenite t Agrum par atiiros an tea omnia intuci x u uur 

 tet aquarum um,6C uiciiium.Singula magnas interpretationes habent,riec dubias.Ca 

 to m cdhterhimis lioc amplius xftimari iubet,quo p ado nitean t, In bona eft itia * 



opor^ 



^ 



giOAe b^ne nitere. Attilius Regulus illc Punico bello bis conful aieba t, nccp feciindifsi 

 mis locis infalubrem agrum parandum.nec^ effoctis faluberririitim. Salubritas loci riori 

 femper incolarum colore detegitursqudriiam aflueti etiarii iri peftilentibus duranh Prse 

 terca funt qu^dam partibus anni faiubria^Nihil autem falutare eft, nifi quod toto annci 

 (alubre.Malus eft agcr, cum quo doriiinus lu Aat. Cato inter prima fpedari iubet,ut fo* 



Uim fua uirtute ualeat, qua diciurii eft pofitione: Vt operariorum cbpia propc fit , oppi^ 

 dum^ ualidum t Vt nauigiorum eiie dus uel itinerum : Vt bene xdifieatus & cultus,ifi 

 quo falli plerofcp uideo^Segniciem criim pnoris doniini pro cmptorc effe arbitratur/Ni 

 hil eft damnofius defcrto agro Jta^ Cato,Debono domino melius emi,nec temerecon 



temncndamalienamdifcipIinam:agrocp uthomini,quamuisqua:ftuofus fit, (itamen& 



fumptuofus,nonmultumfupereffeJlIeinagroquaeftuofifsimamindicatuitem,nonfru 

 (lra,quoniam ante omnia de fmpenfa: ratione cauit. Proxime hortos riguos, nec id hU 



fo,fi fub oppido fmuEt prata,antiquiparata dixereJdemcj? Cato intcrrogatus,quis effet 

 -20 ccrtifsimus qua:ftus,refpondit : Si bcne pafcas ♦ Quis proximus T (1 mediocriter pafcas. 



Summaomniuminhocfpcaandofuit,utfrucflusismax!meprobaretnr,quiquammini 

 mo impcndio conftaturus eilet ♦ Hoc ex locorum occafione aliter alibi deccrnitur ♦ Eoi* 



dem!:]^ pertinet,quod agricolam uendacem cffe oportere dixit ♦ Fundum in adolefcentia 

 confercndum fine cundationc^xdificandum non nifi confito agro ♦ Tunc quoque cun* 

 <Santcr,optimumc»eft(utuulgodixere)aIicnainlaniafrui:fedita,utuilIarum 



M 



fit oneri^Eum tamcn qui bene habitet,fcpius ucntitare in agrum, frontcmtj domini plus 

 prodeftequam occipitium,non mentiuntun 



DeuillarumpofitionCj&pracceptaantiquorumdeagrocoIendo» Cap. vi 



Odus hic probatur,ut ncc^ fundus uillam quaerat,ne<^ uilla fundum.Non ut fece 



30 JL V JL runt iuxta diuerfum eadem actate exemplis L. LucuIIus & Q^ Scacuola , cum uilU 



Scaciiolae fundus careret^uilla Luculli agro ♦ Quo in genere ccnfbria caftigatio erat, mjV 

 nus arare quam uerrerc^Nec hoc fine arte quadam eft. Nouifsimus uillam in Mifencnfi 

 pofuit C.Marius feptics cortful, fed pcritia caftrametandi , ficut comparatos ei cacteros 

 ctiam Syllla Felix cai^cos fuifiie diccret^Conucnit ncc iuxta paludcs ponendam cfle,neq^ 

 aduerfoamnc* Quanquam Homcrus omnino efluminefemperantelucanas aurasinfa^ 

 lubres ucrifsimc tradiditSpcftare in ^ftuofislocis feptemtriones debet, meridicm^infri 

 gidis Jn temperatis exortum acquinoftialcm* Agri ipfius bonitasjquibus argumetis iu* 

 dicanda fit,quanquam de terrae optimo gcnere diflerentcs abunde dixiflc poffumus ui^ 

 dcri,ctiamn5 tamen traditas notas {ubfignabimus,Catoriis ttiaxime uerbis:Ebtiium,ucI 



40 prunus fylueftris uel rubus,bulbus minutus,trifolium,hcrbapratcnfjs,qucrcus, fyluci» 



ftris pirus maluscp/rumcntarfj fbli notx Jtem nigra tcrra, & cinerei coloris* Omm*s crc 

 ta coquit,nifi permacra. Sabulum etiaim^niG id pcrtcnuc efl : Sc mijlto campeftribus ma* 

 , ois quam cliuofis refpondent cadem. Modum agri in primis feruandum antiqtii putauc 

 rc^Qyippe ita cenfebant,Satius efle ininus fcrcrc,&: mclius ararc.Qua in fentetia &: Vir 

 gilium fuifle uideo^Verum^ confitentibus latifundia perdiderc Italia:iarii ucrd &:pro^ 

 uincias^Sex domini femiffcm Africas pofsidcbant,cum intcrfccit eos Nero princeps:no 

 fraudando magnitudine hac quoc^ fua Cn.Pompeio , qui nunqua agriim mercatus cft 

 contcrminumtAgro empto domum uendcndam inclcmcnter, aic^ non cx tjtilitate pu* 



blici ftatus Mago cenfuit,hoc exordio pracccpta pandcre ingrcflus , ut tameri appareat 

 50 afsiduitatcm dcfidcratam ab co • Dehincpcritia uillicorumin curahabcnda eftjfnultac^ 



Flin. D d<? 



