JZO 



C» PLINII NATVRALIS 



ma laus , filiginis bonitate & cribri tcnuitatc conftat* Quidam &" ouis aut laftc fubigUf* 

 utyro uer6 gentes etiarh pacataej ad operis piftorij genera tranfeuntc cura ♦ Durat fua 



Piceno in panis inUentione oratia^cxalicae matcria:cum noue diebus macerant,dccimo 



ad ipecicm traftac fubigut uuas paflie fu(ico:poftea in furnisjollis inditum qux rumpan 

 tur ibi,torrentNe<^ eft ^x eo dbus niri madcfado ^ quod fit lade maxime mulfo, Pifto^ 



res Romae non fuerunt ad Pcrficum ufcK bellum, annis ab Vrbe condita fuper dlxxx* 



Ipfi pancfn faciebant Quirites,mulierumc^ id opus crat,ficut etia nunc in plutimis geni* 

 tium.Artoptam Plautus appellat infabula quam Aululariam fcripfit:magna ob id con«* 

 certatione eruditorUjan is uerfus poetas fit illius: Certumtp fit, Attei] Capitonis fentetia, 

 toftum panem lautioribus coquere {bIitos,piftores'qj tantum eos qui fat pinfebant,no^ lo 

 minatos,NcCcocosuer6habebantinferuiti]s,eosc]^exmaceiloconduccbani.Cnbrorii 



genera Galli e fetis equoru inuenere,Hifpani e lino excuflbria 8c pollinaria, jEgyptus e 

 papyro atqpiunco.Sed interprimadicatur&aliccratio,pr2eftantifsima?faIubernm^c]p; 

 qiia: palma frugum indubitantcr Italiam contingit^Fit fine dubio S: in iEgypto,fed ad^ 

 modum fpernenda Jn Italia uerd pluribus locis,ficut Verohenfi Pifanoc^ agro,in Cam 

 pan.ia tame laudatifsima* Campus cft fiibiaccns montibus nimbofis totis quidem xlm, 

 pafliium planicicTerra cius(ut protinus fbli natura dicatur ) puluerea fumma, infcrior 

 bibula,& pumicis uice fiftulans:montiii quocp culpa in bonum cedit.Crebros enim im^ 

 bres percolat atqp tranfmittit, nec dilui aut madere uoluit propter facilitate cultura:! . Ea^ 

 dem acceptum humorem nullis fontibus reddit,fed temperat, &C concoquens intra fe Ul 20 

 ce liicci continet.Seritur toto anno,panico feme^bis farre. Et tamen uere {egetes quae in 

 t^rquicuere funduntrolam odoratioremfatiua:adedterranon ceflatparcre^VndcuuU 

 odidlum,PlusapudCampanosunguenti,quamapudcacterosoleifieri.Quantuniau^ 



tem uniuerfas terras campus Campanus antecedit,tantum ipfum pars eius , qua: Labo^ 

 riac uocantur, quem Phlegra:um Graeci appellant. FiniunturLaboria^uia ab utroque 

 later6ConfuIari,qua? a PuteoIis,&quxa Cumis Capuam ducit,Alicafit ezea,quamfe'- 

 men appellauimus.Tunditurgranumeius in pilalignea. Nam lapidis duritia coteritur» 

 NobiIius,ut notum eft,pilo uindoru pocnali opera.Primori ineft pyxis ferrea: cxcufsis 



s. 



\ 



inde tunicis,iteriJijfdem armamentis nudata cociditur mcdulla.lta fiuntalicas triagenc:^ 



rajminimij^ac fecundariumrgrandifsimu uero apha^rema appellat. NondS habcnt can^^ ^o 

 dorcm fuuquopra:cellunt,iam tamen Alcxandrinseprasferunt. Poftea(mirudi(flu)ad^ 

 mifcetur creta, qua? trafitin cprpus,coIorem<:]^ & tencritatem aftert.Inuenitur haccinter 

 Puteplos & Neapolim in colle Leucogeo appellato* Extatcp diui Augufti decretu, quo 

 annua uicena milia Neapolitanis pro eo numerari iufsit e fifco fuo , coloniam deducens 

 Capuam.Adiecitcpcaufamafferendi,quoniam negaflent Campani alicam conficifine 

 co metallo pofle.In eodem reperitur & fulphunemicantcp fontes Oraxi oculorum clari 

 tati, & uulnerum medicina: , dentiumcj firmitati. Alica adultei-ina fit maxime quidem e 

 zea^qua: in Africa degenerat.Latiores cius fpica?,nigriorescp,& breuiftipuIa.Pifunt cii 

 harenajS*: ficquocpdifRcuItcrdeteruntutricuIosjfitcp dimidianudimenfiira.Poftea^ 

 gypfiparsquartainfpargitur,at<^utcohajfit,farinariocribrofubcernunt. Quscineorc 40 

 manfit,excepticiaappcllaiur,&grandifsimacft.Rurfusquaetranfit5ar<fl:iorecernitur,et 



(ecundaria uocaturJtem cribrai-iajqua^ fimili modo in tertioremanfitcribroanguftifsi^ 



i 



I 



mo,& tantum harenas tranfmittcnte> Aliaratio ubicp adulterandi: Ex tritico candidifsi 

 ma &grandiGinia eIiguntgrana,acfemiC0(Sain ollis, poftea arefaciuntfbleadinitium; 

 rurftisc^ leuiter afperfa molis frangunt^Ex zcapulchrius c^ ex tritico fitgranurn, quam^ 



uis id alica: uitium fitCandorem autem pro crcta lacfiis incoifli mixtura confert» 



Dcleguminibus* 



. Cap» XII 



Q Equitur natura Icguminii,inter quac maximus honos fabas:quippc ex qiia tetatus fit 

 O etiam panis.Lomentii appellatur farina ca , aggrauaturi:]^ pondus illa ex omni legu^ 



mineJamuerd&:pabuloucnalis,Fabaemultiplexufiisomni5quadrupediigeneri,prc^ So 



••- 



4w 



cipue 



/ 



