3itf 



C. PLINIl NAT VRA tlS 



y 



cerpant Sccuriculam infitiua pcnc!erc,qua intcrcidantur radiccs,Hoc mclilis quam ton 

 uelliaratrOjboucsq^ luflariJn arando ucrfum pcragi,ncc ftriarein a6lu fepius * luftum 

 cft profcindi fulco dodrantali iugcrum uno dic,itcrari fcfqur)ugcrum,fi fit facilitas foIi:fi 

 minusjprofcindi fcmiflcm^itcrari aflcm : quando Sc animaliii labori natura Icocs ftatuit; 

 Omne aruum rcclis fulcis,mox Sc obliquis fubigi debct ♦ In collibus tranfucrfo tantum 

 montearatur,fed modoin {upcriora,modo in infcriora roftrantc uomcrc*TantumcK eft 

 laboris homini, ut ctiam boum uice fiincatur . Certc finc hoc animali montanac pcntcs 



• -, 



larculis arant»Arator,nifi incuruus,pr^uaricatur, Inde translatum hoc crimcn in torum 

 Ibi uticp caucatur,ubi inucntum eft.Purgct uomercm fubinde ftimulus cufpidatus rul:* 

 Ia*Scamna intcr duos fulcos cruda nc rclinquantur , glcbae nc cxultent . Malc aratur ar^». 



iium,quod (atis frugibus occandum eft.Id dcmum redcfubadum crit, ubi non intelli* 



uomcr icrit.In ufii eft 3(: collicias intcrponcrc,fi italocus poftat, ampliorcful 



* r 



qux in foflas aquam dcd 

 De occado,& quoda 



&r de itcrationc & rcfcft 



A 



Cap 



Ratione pcr tranfuerfum !tcrata,occatio fcquitur,ubi res pofcitjcratc ucl raftro,8C 

 lato fcmine itcratio.Harc quocp ubi cofuctudo patitur,crate dcntata,ucl tabula ara 

 tro adncxa,quod uocantlirarc, opcricntes fcmina:undc primum appellata dcliratio cft* 

 Quarto feri fulco Virgilius exiftimat uoluifle^cum dixit optimam ciTc fcgctcm, qu^bis 



folem,bis frigora fcnfifl^t.Spifsius folu , ficut plcruncp in Italia, quinto fulco fcri mclius 

 eftjin Thufcisucro nono.Atfabam&: uiciam non profcifl"ofcrcrefincdamno,compcn 

 dium opcra? cft^Non omittcmus unam ctiamniiarandirationc,in trafpadaiialtaliabeU 

 lorum iniuria cxcogirata. Salafsi cum fubic<^os Alpibus dcpopularent agros, panicum 

 miliumcp iam cxcrcfccns tcntaucrc.Poftt^ rcfpucbat natura,inararut. At illa^ mcfl^cs du 

 plicata: docucre quod nunc uocant artrarc,id cft aratrarc,ut c^cdo tunc diftum.Hoc fit 

 uclincipiente culmo,GU iam is bina ternauc emiferit folia* Ncc rcccs fubtrahemus exem 

 plum,in Trcucrico agro tcrtio antehunc annum compertu . Nam cum hycmc praro 



2Q - 



■\ 



id ^ 



da captae fcgctcs efrcnt,rcfcucrut,rcfa 



e 



campos mcnk Martio, ubcrrimasfcRmcG 



\ 



fes habucrunt.Nunc reliqua cultura tradctur pcr pcncra frugum 



eculturatcrra: 

 IIigincm,far,triticum,femen,hordcum occato, farrito,runcato quibus diftii erit di 

 bus.SinguIa: opcra: cuiq^ generi in iugcro fufficicnt.Sarculatio induratam hyberno 

 rigore fofi triftitiam laxat tcmporibus uernis,nouoscp folcs admittit.Qui farHet,caucat 

 ne frumenti radices fuffodiat.Triticum,hordcum,femcn,fabam bis farrire mcIius.Run 

 catio cum fcgcs in articulo cft cuulfis inutilibus hcrbis , frugum radiccm uindicat , fcgci^ 

 tem<^ difcernit a ccfpite.Lcguminum ciccr cadcm qux far dcfidcrat.Fab 



ftit,quoniam euincit herbas,Iupinum runcatur tantum.Milium,panicum occatur & iar 

 ritur,non iteratur,non runcatunfilicia Sc fafeoli occantur tantu.Sunt gcnera tcrrEc, qua 

 rum ubcrtas pcftinari fcgctcm in hcrba cogat.Cratis &:.hoc genus,dcntateftilis fi 



3^ 



Eadcm nihilominus &:dcpafcuntur.Qu2e dcpaftafunt,farculoiterum cxcitarincceflia;* 



rium. At in Badris, Africa,Cyrcne,omnia harcfuperuacua fecitindulgcntia C2eli,&: a fe^ 

 mcnte non nifi nonis menfibus in aream redcunt:quia ficcitas cocrcct herbas, frugcs no 

 (flurno taftas rorc nutricns. Virpilius alternis cpfl^arc arua fuadct,&: Iioc,fi patiant 



4Q 



ris fpatia,utilifsimum proculdubio eft.Quod fi ncget conditio,far fcrcndum, unde lup 



num,autuicia,autfabafubIatafint,&:quaEterramfaciantIgtiorcm.Inprimis^&:Jiocn( 

 tandum,quxdam proptcr aliaferi obitei^:fcdparum prouenireprioridiximus uolumii 



n^ 



dem farpius dicantur.Plurimum enim rcfert foli cuiufcp 

 Dc fumma fcrtilitate,&: bifera uite,&: aquarum diffcrcntii 

 Africa^in medijs harenis,petetibus Syrteis Lcptin& ma 



» 



XXII 



Taca 



pcfelici fuper omne miraculum riguo foIo:ternis fcrc M.pafCin omne partcm fons 



abundat,Iargus quidcni/cd ceirtis horarum fpatiji difpcnfatus inter incolas* Palmsc ibi 5^ 



pxxgnndi 



