< , 





1 



\ 



5 



s 



T 



\ 



c 



PLINIl 



T VH ALtS 



Intra xxiulios annos inucntuhijparuis prac»lis,S: minon torculari^^dificfo breui^^^ 



maloinmediodccreto,tympanaimpofitauinaceis/upcrnetotoponc!creurgerc,&:fu^ 

 per prxlaconftruere congeriem.Hoc &C poma colligendi tempus,& obferuatiOjCum a** 

 liquod maturitat€ non tempeftatc deciderit: lioc & feces exprimendi : hoc 8C defrutum 

 coquendi,filente luna no Au^aut C^ interdiu,plena, Cxteris diebus aut ante exortum lui» 

 nc,aut poft occafum.Nec de nouella uite aut paluftri,nec nifi e matura uua,nec nifi folijs 

 dc'fpumandum:quia fi ligno contingatur uas,aduftum acfumofum fieriputant, luftum 

 uindemi^ tempus abscquinocftioad uergiliarumoccafum dieS xLiiiuAb eodie oracu 

 lum occurrit/ricridum picari pro nihilo ducetium,Sed iam & Calendis lanuarrj defe6lu 

 uaforum uindemiantes uidi^pifcinis^ mufta condi^aut uina cffundi priora,ut dubia re^ 

 cipercntur.Hoc nOn tam fscpe prouentU nimio cuenit,quam faruitia infidiantium carita 

 ti ciuili^Sed arqui patrisfamilias modus cft,annona cuiufcp anni uti.Id pcra^que etiam lu 



fifsimUm.Reliqua de uinis affatim dife funt Jtcm uindcmiafafta oliuam efrcrapien 



s 



10 



dam,& quse ad oleurn pertincnt,qua:c;^ ad ucrgiliarum occafum agi deb 



Delunarirationc* 



H 



Cap 



XXX 



Is qu2c {unt necefi^ria adrjcien tur de luna , ucntisf^ & pra[?fagijs, ut fit tota fiderali» 

 ratio pcrfeda.Namq^ Virgilius etiam in numeros lunae digerenda qua[;dam puta^ 

 uitjDcmocritifecutus oftentationem.Nos lcgurri utilitaSjqu^ in toto opere,in hac quo 

 quc mouctpartc.Omnia qua^ ca!duntur,carpuntur,conduntur, innocentius decrefcen 

 tcluna quam crefcente fiunt.Stcrcus nifi decrefceteluna nc tangito.Maximc inter men^ 20 

 ftrua dimidiac:^ ftcrcorato. Verrcs,iuucncos, arietes,hcedos decrcfcente luna caftratd; 

 pua luna noua fupponito.Scrobes luna plena nodu facito* Arborum radiccs luna ple 

 na opcrito ♦ Humidis locis interlunio fcrito , & circa interlunium quatriduo . Vcntilari 

 quoquefrumentaacIegumina,&condicircaextremamIunam iubent«Seminariacum 



luna fupra terram fit,ficri:Calcari mufta,cum luna fub terra. Item materies cacdi , quxc^ 

 alia fuis locis diximus . Nequc facilior eft obferuatio ac iam di(5la a nobis fecundo uolu^ 

 mine:fed quod intelligere uel ruftici pofsint, quoties ab occidente fole ccrnetur, prionV 

 bus<^ nodis horis Iucebit,crefcens erit,8c: oculis dimidiata iudicabitur : cum uerd occi* 

 dente folc orietur ex aduerfo, ita ut pariter afpiciatur, tum crit plenilunium. Quoties ab 

 ortu folis orietur, prioribusqp nodishoris detrahetlumcn, &: in diurnas extendet, dc:^ 

 crefcens erit, iterumc]p dimidia Jn coitu ucro , quod interlunium uocant , ciim apparcre 



dcfierit^Supra terras autem crit,quamdiu & fol,interlunio,&: prima tota die,fecuda ho* 

 ra nodis unius dextante ficiIico,ac deinde tertiaufc]p ad quintamdecimam,multiplicatis 

 horarum fjfdem portionibus:quintadecima tota fupra terras nodu crit^cademcp fub tcr 

 ris tota dic ♦ Decimafexta ad prima: horae nodurna: dextantem ficilicum fub terra aget, 

 cafdemc]^ portiones horarum per fingulos dies adi)cict uicp ad intcrlunium* Et quatum 



at.tantundcm nouifsimiscxdie 



J 



3 



primis partibus nocflis dctraxerit, quodfub 



adrjciet fupra terram. Alternis autem mcnfibus trigintaimpleb 



ro detrahet finguIos*Ha»c erit ratio lunaris* 



De uentorum ratione* 



- » 



V 



XXXIII 4^ 



EntorumpauIofcrupuIofior,ObferuatoroIisortuquoCuncp!ibeatdie,ftantibus 



hora diei fexta,fic ut ortii eum a finiftro humero habeat,contra mcdia faciem meri* 

 dies,a uerticc feptentrio erit*QuiitaIimes pcr agru currit,cardo appeIIat.Circumagi dc 

 inde melius eft ut umbram fuam quifoK cernat,aIioqui poft homine criLErgo perm 



Iateribus,ut ortus illius diei a dextro humero fiat,occafus a finiftro, tuc erit hora fex^ 

 t4,CLim minima umbra coritra mediu fiet homine*Pcr huius media longitudinc duci far* 

 culo fulcum,uel cincrchnca,uerbi gratia pcdum xx*conucniet:mediamq^ menfura,hoc 

 eftjin x.pedc,circumfcribicircuIopartio,quiuoccturumbilicus.Quacparsf 



umbrx, ha:c erit uentus (eptcntrionalis ♦ lUo tibi putator arbor5 plagse nc (pccfti 



e arbufta liineaciie, nifi in Africaj Cyrenisi -S^gypto ♦ Illinc flant€ ne arato, quaec]p 



N 



5 



{ 



SO 



pra:cepi 



