V 



6^6 



C» PLINir NATVRALIS 



rant quoti Jiani ufus delicijs,incenfa uilfa ab iratis feruis,concremarctur ad h—s m. 



fert animu5& a deftinato itinere dioredi cogit contemplatio tam prodig^ metis,aliamqp 



connecfli maiorem ihiania e ligno*CCurio,qui bello ciuili in Caelarianis partibus obijt,- 



funebri patris munerccum opibus apparatu^ non poflct fuperare Scauru : unde enim 



illi uitricus Sylla,&: Metella mater profcriptionum {ed:rix1 unde M. Scaurus pater,to^ 



tics princeps ciuitatis , & Marianis {bdalitrjs rapinarum prouincialium (inus 1 ciim iam 



ne ipfc quidem Scaurus coparari fibi poffet , quando hoc certe incendrj illius prfcmium 



habuit,conuecSis ex orbe terrarum rcbus , ut ncmo poftea par eflet infanias il]i:ingenio 

 crgoutendumfuit:opera?prctiumeftfcircquidinuenerit,&gauderemoribusnoftris, - 



ac noftro modo nos uocaremaiores*thcatra duoiuxtafecit amplifsima eIigno,cardin5 ^O 

 fingulorum uerlatili fufpenfaIibramcnto:in quibus utriufqueantemeridiano ludorum 

 ipedaculo aedito inter fcfc aucrffs,ne inuiccm obftreperent (ccnac, &C rcpentc circuma- 

 d:is ut contra ftarcnt,poftremo iam dic dcfccndcntibus tabulis, & cornibus inter fc coc 

 untibus,faciebat'amphithcatrum,& gladiatorum ipcd:acula asdcbat,ipfum magis auto^ 

 ratum populumRomanum circumfereris * Quid enim miretur quiic]pin hocprimum^ 

 inucntorem aninuentumCartificem anautorem^Taufumaliquem hoccxcogitareanfu 

 {cipereCparerean iubercC^Supcr oninia erit populi furor : fcdere auG tam infidainftabi 

 lii^ fede.En hfc eft illc tcrrarum uiclor , & totius domitor orbis,qui gcntcs & rcgna di^s 

 ribetjiura externis miftit,deorum quaedam immortalium gencri humano portio,in ma^ 

 chinapcndensj&adpcriculumfuumplaudens* Quac uilitas animarum ifta C aut quae 20- 

 qucrela de CannisCquantum mali potuit accidcrc^Hauriri urbcs tcrrae hiatibus> publi:* 

 cus mortalium dolor cft^Eccc populus Romanus uniuerfiis uclut duobus nauigijs im^ 

 pofitus,binis cardinibus fuftincturj& feipfiim depugnatem fpcftat,pcriturus momen^P 

 to aliquo luxatis machinis:& per hoc quasritur tribunitijs cocionibus gratiajUt pcnfilcs 

 tribus faceret*Qualis hic in roftrisCQuid no aufurus apud cos, quibus hoc pcrfuafcrit^ 

 Vcra nan<^ confitentibus populus Romanus funcbri muncre ad tumulum patris cius 

 depugnauit uniuerfus* Variauithancfuam magnificcntiam fefsis turbatiscp cardini* 

 bus,&ramphithcatriformacuftodita,nouifsimodicduabuspcrmcdiumfccnisathlc:« 

 tas xdidit,raptis^ econtrario repentc pulpitis codem dicuiftorcs egladiatoribus fuis 

 produxit* NecfuitrcxCurioautgcntiumimpcrator, nonopibusinfignis,utquinihiI 30 

 in cenfu habuerit practcr difcordiam principum^Scd dicantur uera aeftimationc inuida 

 niiracula,quac Q^Marcius Rcx fccit Js iufliis a fcnatu aquarum, Appia^, Anienis,Tepu 







4 



laCjdudus reficerc,nouam a nominc fuo appellata cuniculis pcr montes aflis intra praSi» 

 turx fuae tcmpiis adduxit» Agrippa ucr d in acdilitate fua , adieda Virginc aqua, cactcris 

 corriuatisatcjemendatis,Iacus Dcc fccit:pra?tcreafalientes cvtcaftclla cxxx com<» 

 plura etiam cultu magnifica : operibus ijs figna c c c aercaaut marmorea impofuit , co^ 

 lumnas cx marmorc cccc,ca^ omniaanfiuo fpatio* Adrjcit ipfe in aedilitatis fuae com^ 

 memoratione,& ludos undefexaginta diebus fa<flos,&:gratuitapraebitabalinea clxx, 

 quae nunc Roma? ad infinitum auxcrc nuitierum» Vicit antcccdentcs aquarii dudus no 

 liifsimum impendium opcris inchoati a C.Cacfarc,& pcradi a Claudio.quippc a lapide 40 

 quadragcGmo ad cam cxcclfitatem,ut in omncs urbis montcs Icuarcntur,infl[uxcre Cur 

 €!us atque Ccrulcus fontcs . Erogatu inid opus fcftertium tcr milies* Qudd fi quis dili^ 

 gcntius aeftimaucrit aquarii abundantia in publico , balncis,pifcinis,domibus,curipis, 

 hortis,fuburbanis,uiIlis,fpatioc]p aducnietis cxtrucflos arcus , motcs perfofIbs;,couallcs 

 »quatas,fatebit nihil magis mirandum fuifTe in toto orbc tcrraru * Eiufdc Claudij intcr 

 maxime memoranda equidem duxcrim,quamuis dcftitutum fucccflroris odio,montciri 

 pcrfofliim ad lacum Fucinum emittendum , inenarrabili profedo impendio,& opera^ 

 riim multitudine per tot annos:cum aut corriuatio aquarum , qua tcrrenus mons crat, 

 cgereretur iiertice machinis, aut filex caedcretur,omniacp intus in tcncbris fiercnt,qu3C 



nccp concipianimo,nifi abijsquiuidercjnc^humano fcrmonc cnarrari pofTunt ♦ Nam 50 



portus 



