( 



6/L 



C. PLINII NATVRALIS 



\ 



partcs detrahcrcntut fummarum crafsitudini.Praetcr has funt qu^ uocantur Attica* co 



Iumn2c,quatcrnis angulis,parilatcrum interuallo. 



Dcmcdiciniscalcis,&:mahha,&:gyipfo. Cap, xxim 



CAlcis & in medicina magnus ufus.EIigitur rcces,ncca(per6 aquis:urit,difcutit,ex<i 

 trahit,incipietcs^ ferperc ulccru impctus cocrcct* Accto ct rofaceo tcpcrata perdu 

 cit ad cicatrice» Luxatis quocp cu m adipe fuillo aut liquida rcfina cx mellc mcdctur ♦ Ea- 

 dem copofitione & ftrumis^Maltha l calcefitrcceti>gleba uinorcftinguitur. mox tuni« 

 diturcumadipcfuillo & ficu,duplicilinamcto:qua!res omniutenacifsima, & duritiam 



lapidis antecedens.Quod malthatur, olco pcrfricat ante . Cognata calci res gypfum e 

 Plura eius genera.Na & e lapide coquit,ut in Syria ac Thurrjs,& e tcrra fodit^ut in Cy^ lO 

 pro ac Perrhscbisr^ fumma tellurc & TymphaicG eft^Qui coquitur lapis,non difsimilfs 

 alabaftrita^ cfle debet,autmarmorofo.In Syria durilsimos ad id eligut, coquunt^ fimo 

 bubuIo,ut celerius uratur* Omniu aSt optimii fieri compertu eft e lapide fpeculari,{qua 

 mam'ue talem habente.Gypib madido ftatim utendum eft,quonia celerrimC coit,ac fic# 

 catuntamen rurfus tundi &C in farina refoIuipatitunVfus gypfi in albari[js,figillis xdifi^ 

 ciorum & coronis oratifsimus.ExempIum illuftrc C.ProcuIcium Augufti C^Iarfs famf 



liaritate fubnixum,in maximo ftomachi dolore gypfo poto,confciuifre fibi mortcm 



De pauimentis &: quando primum Romx,& fubdialibus pauimcntis,& 



GraE?canicis,&quandoprimumcamera^» Cap. xxv 



Auimenta origine apud Grsecos habet elaborata arte, pi<?l:ur^ rationc,doncc litho^ 20 



ftrota expulere ea ♦ Celeberrimus fuit in hoc genere Sofus , qui Pergami ftatuit quc 



faroton oeconjquonia purgameta coene in pauimeto,qugcp euerri fblent,ueluti 



relida fecerat paruis e teftulis tin&isG^ 



c 



Mirabilis ibi columba bib 



i 



& aquam umbra capitis infufcas, Apricant aliae fcabetes fefe in canthari Iabro*Pauimen 

 ta credo primiim fa<fl:a,que nunc reuocamus barbarica, atcp fubtegulanea,in Italia fiftuaf 

 cis pauita:hoc certe cx nominc ipfointclligi poteft^Rome fcalpturatu in louis capitolini 

 xde primiim fadum eft poft tertiu Punicum bcllii initum .Frequentata ucro pauimcnta 

 ante Cimbricum magna gratia animorum,indicio eft Lucillianus ille uerfus:Ante paui* 

 mcritaatqp emblematauermicuIata*Subd!aliaGracciinuencre,talibus domos contegen 

 tcs:facile tra<fi:u tepente,fed fallax ubicuncp imbres gelant ♦ Neceflariu binas per diuer;« 30 

 fum coaflationcs fubfterni,capita earum praefigi ne torqueantur,& ruderi nouo tertiam 

 partcm tefte tufg addijDeinde rudus,in quo dug quint^ calcis mifceantur,pedali crafsi 



tudine feftucari * Tunc nucleo craflo fex digitos induci , & ex teflera grandi non minus 

 alta duos digitos ftrui.Faftigium uerd feruari in pedes denos fefquuncem, ac diligenter 

 cote defpumare,querniscp axibus contabulare.Qu^ torquentur, inutilia putant.Imo & 

 filice aut palea fubfterni melius efIe,quo minor uis calcis perueniat» Neceflarium & glo 

 bofum lapidem fubi)ci,Simihter fiunt fpicatateftacea.Non negligcndum eft etiamnum 

 unum genus Graecanicum ♦ Solo feftucato inijcitur rudus aut teftaceum pauimentum, 

 Dein fpifTe calcatis carbonibus inducit fabulo calce ac fauilla mixtis, materia crafsitudi;* 

 nefemipcdaliadregulam & libellam exigitur,& eftforma terrena.Si uerocotedepoli^ 40 

 tum eft , nigri pauimenti uifum obtinet ♦ Lithoftrota cceptauere iam fub Sylla paruulis 

 certe cruftis,extat hodiec]p quod in fortunac delubro Pracnefte fecit.PuIfa deinde ex hu* 

 mo pauimenta in cameras tranfiere e uitro,nouitium & hoc in uentum.Agrippa cer tcin 

 thermis quas Romae fecit,figlinum opus cncaufto pinxit , in reliquis albaria adornauit: 

 non dubie uirreas fa(5lurus camcras, fi prius inuentum id fuiflet , aut a parietibus fcenar, 

 ut diximus,Scauri perueniflet in cameras.Quamobrem & uitri natura indicanda eft» 



De orioine uitri,& rationefacicndi,& de obfidiano uitro,& 



ribus multiformibus uitri» 



JD 



Cap» XXVI 



Ars eft Syria:,qua: Phocnice uocatur, finitima Iuda^a?,intra montis Carmeli rad 



paludcm habens,qucc uocatur Cendeuia^Ex ca crcditur nafci Bclus amnis quinquc 50 



M.p.fpa* 



