DE LINGUAROI ORIENTALICM UTILITATE IN SCIENTIAS 35 



versarentur: quod ut magis in aperto fiat, sinite quaeso me paululum hic im- 

 morari et de singulis scientiis, quae ab ipsis peculiariter sunt excultae, carptim 

 et brevilcr prò re pauca dicere. Operae practium est revocare in menlem quod 

 ciim Micliael Imperator, liiijus nominis tertius, pacem ab arabum rege Majemuno 

 victoriis insolescente impetrasset, inler ea, quae ipsi cum saraceno rege de 

 pace convenerant, haec prima condilio fuit, ut graecus Imperator vetustos co- 

 dices et Lomines doctos, qui hos inlerpelrarcnlur, daret. Quae res, et quod 

 Arabos artium et scientiarum graccaruni desiderio et publice et privatim nuilas 

 non facerent impensas, ut graecos libros de scientiis pertractantes sibi compa- 

 rarent, causa fuit, cur Gracci partim necessitate coacti, partim praemiis et 

 quaestus gratia adducti se ad conquirenda et exscribenda auctorum cxemplaria 

 conferrent, et vetustos codiccs turpi oblivione obrutos in lucem ederent, adeo 

 ut multa egregia volumina forsitan peritura conservarentur, et ad nos usque aut 

 suo sermone conscripta, aut saltem in linguam arabicam translata pervenirent. 

 Quoti quidem primum factum est in Euclidis et Archimedis et Plolemaei operi- 

 bus, quae arabicae linguae donata Arabas graccas scientias docuerunt. Quarum 

 quae prima Astronomia, ita ab illis est eulta, ut scientiam omnium maximam et 

 diUicillimam communem et quasi popularem fccerint. Intìnitus essem si omnes 

 quotquot siderum et coeli spectatores et contemplatores eximii in iis extiterunt, 

 et quae ab illis exarata sunt opera enumerare, aut saltem commemorare velim. 

 llli arcum meridianum demensi sunt: quadrantem et astrolabium pene absolu- 

 tum effecerunt: speculas et turres aequatas coelo machinas ad sydera spectanda 

 aedificarunt: nova instrumenta, et novas observandi coeli methodos non ante 

 Ipparcho et Ptolomaeo notas excogitarunt: tabulas toletanas, quas vocant, rede- 

 gerunl; induxerunt usum tangentium linearum; et buie maximo nalurae studio 

 tantam famae celebritatem indiderunt, ut nomina quae ab eis aliquibus syderi- 

 bus et coeli plagis, et nonnullis invenlis sunt imposita adhuc restent. JNec 

 minorem navarunt operam mathematicis scientiis, sine quibus astronomia prope 

 manca est, et quasi proprio fundamento destituta. Omnium enim graecorura 

 geometrarum opera ab eis servata sunt, et ad nostram usque tempora trans- 

 missa. Naturalis vero bistoria, et botanice, et pbysica proprie dieta quantum 

 et quam raultorum ingenia exercuerint haud facile explicatu est. Nulla earum 

 scientiarum pars fuit, ad quam maximam non adhibuerint diligcntiam; etenim 

 non laboribus, non itineribus, non expensis pepercerunt plurimi eorum, qui de 

 planlis et herbis, de iis praesertim quae ad medicinam conferunt, de melallis, 

 de animalibus disseruerunt, et quidquid rarius quidquid pulchrius in tribus 

 naturae regnis est aut inveniri potest descripserunt, et perpetua commentatione 

 illusirarunt. 



Nec scientiam, qua nihil est utilius, nec libero homine dignius, populorum 

 et regnorura vere auctricem et altricem, agronomiam dico, praetermissam fece- 



