DE LINGCARCM ORIENTALIUM ITILITATE IN SCIENTIAS 37 



et Cbrislophori Columbi et Americi Vespuccii nostri cursibus et inventis maximis 

 proluserunt. Quibus rebus omnibus perpensis nemini certe mirum fuerit, si 

 cum non solum privatam sed publicam etiam inslilutionem tanta cura prose- 

 querentur, tot legimus coUcgia ad juventutem disciplinis imbuendam, tot aca- 

 demias ad ingenia exercenda, tot bibliothecas ad manuscriptos codices colligcn- 

 dos, tot aedificia magnificentissima ad ingenuas artes et nobiles facultates tra- 

 dendas et addiscendas ab illis fundata ornata locupletata fuisse. Quod si qnis 

 animo pcrvolverit ab Arabibus (verba sunt Renaiidotii et Bocharlii) omne genus 

 scientiarum tractalum esse et excultumrsi attente consideraverit, cum in Europa 

 apud nos (ejudem Bocharlii utor verbis) regnaret foeda barbaries, et literatura 

 omnis esset prorsus extincta artes et scientias apud iilos per annos fere scxcen- 

 tos tioruisse; procul dubio mirabilur, et quiddam novum incredibile simile 

 prodigio accidisse sibi videbitur quod non excellentissimam arlium et scientia- 

 rum perfectionem attigerint. Et certe nemo ibit inCcias si fuissct in fatis, ut 

 hujus pulcherrimae laudis optatissimam gloriam assequercntur, eos promptis ani- 

 mis, acri studio, curis, laboribus, impensis omnibus meruisse. Sed hoc erat 

 alta et providentissima Dei mente repostum, ut queraadmodum olim litcrac et 

 scientiae in Oriente primum ortae et educatae in Graecia demum ad summum 

 robur et maturilatem perductae fuerant; sic sequiori aevo Arabum cura ab in- 

 teritu vindicatae auctae et excullae in Europa tandem et in Italia nostra polis- 

 simum ad absolutissiraae perfeclionis apicem pervenirent. Et jam ad tantum 

 opus Europa et Italia se coraparabant; jam homines nostri ferreo quasi somno 

 excitati in spera, et in pristinam virtutem animos revocabant: jam Municipia et 

 Civitates imbecilli et invisi regimis pertcsae, Graecorum detrectato imperio, se 

 in libertatem asserebant, et navibus comparalis omnique rerum copia instruclis, 

 expeditiones ad bella et ad commercia in exleras plagas et gentes moliebantur: 

 jam Maximorum Pontificum voce incitati cives inlatarum a Saracenis cladiura 

 dolore incensi, et acceptarura injuriarum ultores facti, concurrebant ad arma, 

 et fronlem ac pcctus signati cruce petebant Orientem: 



A rilorre la grande ingiusla preda. 



In quibus bellis et expeditionibus Saracenis jam victoribus jam victis sese 

 comraiscentes ac regna eorum invisentes; magnas illorum urbes splendidas regali 

 luxu, populorum frequentia, magniQcis aediCciis, civibus omnium opum diviti- 

 bus florcnlissimas, atque insuper omni literarum et artium laude insignes suspi- 

 cientes, non sine invidia demirabantur: et patrimonium jam suum suis e mani- 

 bus ereptum indignantes, hujus recuperandi cupidissimi redibant domum, et 

 sacrum ingenii et doctriuae ignem popularibus suis inferebant, quo velut in 

 segetes immissa fiamma, novum lapeti genus, orbem universum incenderent 

 inflammarent. Patria, o heroum domus, o inclitae belli gloria Pisae! Tu intcr 



