DE IINGIIAHUM ORIENTALIIM tXIUTATE IN SCIEXTIAS 41 



qua nunc vulgo iitimur, et qiiae primum ex materia serica a Sinensibus in suis 

 oflScinis praeserlim Sarmacliandae fabrìcata est. Quo cum Arabes victores per- 

 yenissent, et hanc cbarlac texendae et praeparandae arlera didicissent, mate- 

 riam sericam in bombycinam et linearti mutaverunt, et populares noslros ulilis- 

 simam artem docuerunt. Ilic jam plura non dicam: etenim nemo est qui non 

 ▼ideal hujus chartae usum simul cum arte typographica conjunclum, et praecla- 

 rissimam nanlicae pyxidis inventionem, et novam per nilralum pulverem, et 

 ignea missilia belli gerendi ralionem inventorum omnium maxima fuìsse, et uni- 

 versi orbis conditiones, et ut ita dicam faciem commutasse Caetera vero incre- 

 menta et inventa in medicina in astronomia in physicis rebus, in philosopbicis 

 disciplinis ne nimio vos taedio aiBciam minime commemorabo. Quae quamvis 

 nostrorum et maxime Italorum propria sint et peculiaria, tamen, ut jam dixi et 

 nunc repeto, initium eorum Arabibus deberi et ipsis veUiti magistris laudem esse 

 tribuendam testis est Hallerus qui autumat « Ea fama Arabum movit per nni- 

 versara Europam eruditos homines ut in Ilispaniac parte, quae Mauris parebat, 

 artes addiscerent. Hi Arabum libros in Italiam adduxerunl » testis Boerbavius 

 qui fert « In Academiis publicis sola explicabanlur scripta Arabum incognitis 

 fere, certe nullo in usa habilis Graecis » testis Hydius qui ait « majorem partem 

 graecae eruditionis, quam hodie ab ipsis fontibus, ab Arabum manibus accepi- 

 mus » testes denique vos omnes, Collogae sapientissimi, qui non nuperis tantum 

 cognitionibus conienti, scd scienlias a sua origine repetentes probe scitis: saeculi 

 undecimi (verbis Freindii utor) naluralis philosophiae studia artesque liberales 

 vulgo studia saracenica vocitata esse». Quae cum ita sint quamquam multa adhuc 

 essent dicenda satis tamen superque a me dictum esse et probatum puto quod 

 mihi proposueram; scilicet linguarum orientalium notitiae principium ac instau- 

 rationem scientiarum, et maxima atque praeclarissima in iis inventa deberi. 

 Restaret nunc ut quam multa et praeclara ex iis in scienlias omnes otiam ae- 

 tate nostra derivata jam et adhuc derivatura sint dicerem. Sed jam me quasi 

 non senlicntem effugit lempus, et ne vostra patientia abutar, qui jam diu me 

 sustinelisdicentem, orationem mihi esse contrahendam intelligo. Quapropter rem 

 brevi conGciam, et uno tantum aut altero commemorato paucis me expediam. 

 Inter caetera sludiorum genera, quibus nostra haec aetas piena est et 

 honestissime floret, praecipuum certe locum sibi vindicat illud, quod ad ar- 

 chaeologiam, quam vocant, et ad hisloriam rerumque gestarum cognitionem 

 et expositionem pertinet: adeo ut haec nostra tempora ab studiis historiae 

 quasi proprio suo nomine nuncupentur. Et hoc oplimo quidem jure; tantus 

 fuit animi ardor, quo viri doctissimi et pene innumeri buie historiarum scien- 

 tiae operam navarunt, et tanta ac tam multa fuere, quae ex hoc studio in 

 literas ac scienlias profecla sunt. Hinc illi tot ac tanti cursus confecti: bine 

 Illa tot ac lam magna el diflicillima itinera aggressa: tot loca adita, tot ac 



Scienze Noolog. T. Il, f 



