STATCTI ITALIANI 191 



Pubblicalo dal Tria, Memorie storiche civili ed ecclesiastiche della città e diocesi di 

 Larino, e metropoli degli antichi Frentani. Roma 1744, 4.° 



La preziosilà di un tal Documento che ci venne indicato cortesemente dal eh. sig. 

 Avv. Francesco Palermo, Bibliotecario Palatino, e la sua singolare importanza, ci consigliano a 

 riferirlo a questo luogo per intiero a malgrado di alcune gravi scorrezioni che fu impossibile 

 di correggere. 



« Anno Dominice Incarnationis millesimo centesimo nonagesirao, mense lanuarii decima 

 die instante. Indictione octava. Quoniam multìs subiacet pcriculis humane mentis fragililas, 

 dispositiones humane ne ilerum provocentur in dubium, in scriptis et vivaci memoria reti- 

 nentur. IIiijus equidem intuita ralionis Nos lordanus divina gratia Monasterii S. Ilelcne hu- 

 milis Abbas, Baronibus, ludicibiis. Jlilitibiis et aliis bonis hominibiis, viris illustribus testi- 

 bus subscriptis dare facimus. Quoniam cura Caslrum Montiscahi, in Demanio Ecclesie nostre 

 S. Helene constructum, eideni Ecclesie sit non modicum utile, semperque ac multum profique 

 conferat, usus, consuetudines et mores, quos homines ejusdcm Castri condam a tempore Do- 

 mini et excellent issimi et gloriosissimi Regis Rogerii bone et felicis memorie habuerunt, 

 et tam predecessores nostri, quam nos eis postmodura fregimus et cassavimus modo pietatis 

 induitu, et corundcm noslrorum fidelium illali servilii respectu eis reddere, et per presens 

 scriptum utilissimum esse duximus conflrmarc: Itaque in presentia virorum illustrium sub- 

 scriptorum teslium, nutu et voluntate Monachorum omnium fratrum noslrorum nostri Mona- 

 sterii S. Helene, nec non et una cura Laurentio protoiudice lotius Comitafus Civitatis, advo- 

 cato nostro, nobiscum astante et concedente, Clericis, Mililibus et aliis bonis hominibus Mon- 

 tiscalvi fidclibus nostris omnes bonos usus, consuetudines ac mores illorum inferius distintos, 

 et denotatos reddimus, restituimus, et per presentera paginam conflrmamus. 



Qui usus et mores tales sunt. 



I. Primus Clericorum usus hic est: Quod salpa dignitate et franchicia offltii eorum. ut 

 in Ecclesiastica Curia conveniantur et judicentur. Quicumque illorum pheudum habet, quan- 

 tum de co laborat nullam decimara dare debet. Si vero ipse totum feudum, vel partem ipsius 

 alieni ad laborandum dederit, non ipse sed nostrum Monaslerium decimam consequitur. Insu- 

 per de omnibus que vendent et ement, placzam habebunt, ac si porcum alterius in dampmun 

 occiderit, non inde Curie subiacebit. 



Usus vero Militum, et illorum qui militari lege vivunt, talis est; Quod cura eos Curia 

 Monasterii summoncre fecerit ad juslitiam sibi faciendam, terminum trium dierum placi- 

 tandi habebunt. Insuper rcdditura destrenorum et ronzinoruni. scilicet prò destreno Boni, 

 ceto, et prò Ronzino Bora, quatuor à Monasterio habcre debet; ita tamcn ut Ronzinum equi- 

 tet, et cum eo quicquid voluerit faciat. Cum destreno vero non arabit, nec molere debebit, 

 Set cum co tantum suum ordeum triturabit, et eum equitabit in servitium Monasterii, et 

 quoliens expediet more militari, et decet et convenit. Pretera milites, et militari lege vi- 

 ventes, rcdditum arraorura habere debent, et nulhmi adiutorium dantes quotiescumque eis 

 iniunclum fucrit precepto. Monasteri!, cum armis et equis, quos babucrint, in servitium Re- 

 gium et Monasterii ire debent. Insuper de omnibus quae vendent et ement, placzam habe- 

 bunt, ac si contingerit aliquem eorum porcum alterius in dampnum Decidere, non inde Curie 

 subiacebit . 



Illorum vero hominum talis est usus: Quod unusquisque illorum duabus vicibus in anno 

 precepto Monasterii nuncius ibit, et ad correndum monasterii adco longe ut uno die ire, et 

 redirc valcat, excepto tantum si quis eorum filiura habuerit, qui filius vivente Patre de huius- 

 modi servitio vcxari non debet. Similiter et excepto si contingerit duos fratrcs carnales 

 pheudum unum habere, quorum major predictum servitium faciet. Ac nulla vidua nuntiura 

 mittere, aut operam dare debebit. Preterca si aliquem eorum contingerit porciun alterius in 

 dampnum Decidere, sine offensa Monasterii eiun proprio Domino reddere poterit si voluerit; 

 sin autem, eum habebit, et quartcrum unum ipsius porci Monasterio tribuet. 



Deinde generalis usus omnium hominum Castri Montiscalvi talis est; Quod quicumque 



