62 CANTINI 



Pador cnim, et mctus, ait Plato, diversa tamen ratione, ad eumdem finem ho- 

 miniim aclioncs aliquando dirigunt, et conducimi; qui finis in societatis uni- 

 versae perfectiori felicitale promovenda consislit. 



Cum aulem de Civilibus ludiciis aliquid hoc loco scribere statuissem, in 

 eo tantum versabor, quod eorum originem dilucide oslendam, sive jure inspe- 

 cto, a quo manant, quod est jus ipsum naturae, sive ratione, qua interhomines 

 haberi caepta sunt. Curaque Inter vetustissiraos populos praestiterint Hebraei, 

 ob Leges a Deo sancitas, quae prò temporum, populique ratione fuerunt per- 

 fectissimae, et Aegyptii, a quibus plura caeleri hauseranl populi, de illorum 

 civilibus judiciis aliqua dicenda existimavimus. Quae quidem a Sacrorum Cano- 

 nura cultoribus non aliena pulamus. Cum enim judicia praeserlim a Romana 

 lurisprudentia in Ecclesiaslicam feliciter migrassenl, viliosis reiectis anfracti- 

 bus, ad aequitatem praecipue exacta, in lantam dignitatem, perfectionemque 

 increverunt, ut Ecclesia hanc nobilissimam lurisprudenliae partera, jure suo 

 videalur sibi quodaramodo vindicasse. Ncque ego de bis omnibus disserens, is 

 sum, qui vel ignorata, vel nova mibi suadcam protulisse; cum baec ipsa a tot 

 sapientissimis viris, doctissime fuerint elucubrala; ut nec nobiliorem, nec am- 

 pliorem videanlur exornationem exposcere; id aulem ad haec scribenda me 

 excitavit, quod iis qui me audiunt sacros canones de judiciis interprelanlem, 

 nullo negotio sint in promplu, quae in tot voluminibus separalimhabenlur; quo- 

 rum praecipua, et vera si excerpscrim, idque an ulililer, vel rainus apposite 

 fecerim, suo quisquis utelur judicio. Rem lotam vero altieri repetam inilio. 



Ac mihi quidem in tot doctissiraos viros et veleris, et recentioris aetatis 

 intuenti, qui tantum in sublimioribus disciplinis meditandis stridii contulerunt, 

 atque laboris, dedecus maximum visum est, lantani invenire opinionum varie- 

 latem, ut ne in scientiarum principiis quidem slatuendis, unquam convenerinl; 

 ideoque in errores saepe prolapsi fuerint turpissimos. Unde nam tot haereses 

 in Christianam Religionem infensissimae derivarunt, nisi ex subtilissimis homi- 

 num invpsligationibus, quibus nimis fidenler ea lentaverint, quae sapientissima 

 Dei raens sibi uni servavil? Quis nescit quanta vi, et animorum disscntione 

 recentioribus eliam temporibus Theologi aliquando digladianlur in iis, a qui- 

 bus prudentissirae Ecclesia se abstinuit censendis? Quid de philosophis dicam? 

 Horura opinionum bistoria, nisi maximo animi moerore, ne rcpeti quidem me- 

 moria potesti Tot enim de jure naturali conscribcnles volumina, saepius falsa, 

 quam vera, protulerunt, in quo philosophi nomine abusi sunt. Mei non est 

 eorum somnia refellere, sed tantum opinionum varietatem improbare. Nihil de 

 veteribus dicam. Nam ii iniquo Deorura cullu decepti, et corruptissimis mori- 

 bus inquinati sunt commiseratione dignissimi. At eorum opiniones in plurimos 

 ex recentioribus philosophis, cum majori forsitan corruplcla transierunt . 



