DE TUDICIORUM ORIGINE 63 



Qiiis non mirabilur quantum recentiores isti homines inler se dissideant 

 in una, eademque nobilissima juris naturalis disciplina, si de ejusdem quaeri- 

 tur statuendo principio? 



Post Obbesium, et Spinosnm, notissima nomina, quorum alter tanta obscu- 

 ritate laborat, ut in quo verlilur juris naturalis principium adhuc nerao intelle- 

 xerit, et alter qui Universum prò Deo habet, Hugo Grolius forfunae modo ad- 

 versae, modo sccundae mirum excmplar, juris naturalis principium constituit 

 in custodia socielnlis humnnae, ci rationalis, cum iusta, et iniusta omnia dedu- 

 ca! ex oppetitu socielnlis rationalis cum his quae sui sunt generis; interim vete- 

 rum Gentilium opiniones sectatur. Pufendorfìus socialitatem proponit, quod 

 Gratiani systematis consequens esse videtur. Thomasius, reiectn socialitate, 

 docet ab homiuibus ea facienda, quae vi lavi reddunt maxime diuHirnam; et ea 

 evitanda, quae vitatn reddunt infeliecm, mortemque nccelerant. Bodinus constituit 

 ordinem, Heineccius amorem. Omiltam caeteros, ut Cumbcrlandura, VVoUaston, 

 Sykes, Seldenum, Wattelium, aiiosque nostrae aetatis numero plurimos, et 

 rebus vel iterum dictis, vel auctis, vel invenlis notissimos, et saepissime inter 

 se dissidentes. Quid varietas baec? Quid tanta animorum discrepantia, rerum 

 confusio, veritatis deturpatio? Si cerlum est jus naturae, et immutabile, cur 

 nam tam incertum ejus principium, ut quot sint bominum menles, tot fere 

 videantur efticta systemala? Qui vero naturalem legem esse negant, ex Atheo- 

 rum schola proveniunt, quos reperire apud Gentiles turpe est, turpius apud 

 Catholicos. Sunt haec mentis humanae deliramenta, Deo uno, vero rerum om- 

 nium principio, et recta ratione poslhabita, quae ad jus naturale noscendum, 

 per se manifeste ducit, eiusque principium ad veritatem, dignitatemque revocai 

 suam . 



Ac ne vagari nimis cogatur oratio, ex bis, quae breviler atligi, pronum 

 inferro est, mirum videri non posse, qnod cum tot juris naturalis Scriptores, 

 alioquin doctissimi, in huius disciplinae statuendo princìpio, minime convene- 

 rint, nec in ludiciorum origine investiganda una eadeinque ducanlur sententia. 



li enim, quos proferre non puduit, natura nil vetitum esse, ideoque in 

 homine naturalem inesse facullalem quidquid lubet agendi, cum nuUum jus 

 fateantur naturae, neminem possunt agnoscere, qui id curet, ut juris naturae 

 praeccpla impleantur; qua propter nuilum judicem, ut aiunt, naturalem admit- 

 tunt. lis enim bomines ob muluum metiim in civitatem coiti, jus suum in su- 

 premam poteslatem contulorunt, quae lites componeret, et iniuriam repelleret; 

 ex quo fit, ut judicia ex hominum pacto, et dispositione ortum habuissent suum; 

 nec dissimilis dijudicandi ratio nonnullis aliis est, qui quamvis naturae leges 

 agnoscunt, judicia tamen a naturali lege ita spcernunt, ut ea, ab eodem fonte, 

 hominum nempe tantum pacto deducant. Cum vero suam opinioncm demon- 



