DE ICDI e lOROM ORIGINE 65 



judicia. Iure autem nalurae mero, et simplici, nulla homines initio adeplos fuisse 

 rerum dominia, sed omnia habuisse comraunia; ab ea vero communione lune 

 homines recessisse, cum auclo populo in Civilates coiverunt, et initis pactis 

 super rerum divisionem, et occupationem, primaevo juri private vi agendi re- 

 nunliarunt; qua de re hominum voluntale mos judiciorum invaluit, quae in hoc 

 rerum statu, juris naluralis esse conlendit-, cum juris naluralis sit jus suum 

 per judicia consequi. 



Hanc quidem sententiam, et deducendi rationem, firmissimis impetit argu- 

 mentis Samuel Cocceius (1), vir quidem doclissimus, et probat, Grotii sensus 

 inter se, secum pugnare. Nam jus naturae Grotius repetit ex appetilu societatis, 

 qui, ait Cocceius, cum in principio penilus interno consistat, una cum bomine 

 oritur. Non igitur jus naturae ex principiis manat internis, quod a voluntate 

 hominum pendere proclamai. Alia plora Cocceius prosequitur, quibus et Grotii 

 distinctionem futile commentum esse demonstrat, et dici minime posse judicia 

 facto hominum fuisse inslituta, nec ad jus nalurae prò certo rerum statu perti- 

 nere. Absint igitur tot minus aequae opiniones, tanta sentenliarum moles, qua- 

 rum discrepantia per se satis oslendit minime in iis reperir! verilatem posse. 



ludicia enim ab jure naturali contineri, recta ratio suadet; atque hoc si 

 placet, videamus. 



Duo sunt Legum genera, quibus Orbis regi tur, et orde servatur. Alterum 

 quod ad res physicas spectat; alterum ad morales (2). Utrumque vero a Deo ipso 

 manavit, nec unum altero minus est necessarium. 



Hae autem leges, quae morales dicuntur, non in opinione, sed in hominis 

 natura sunt positae; et ita in animis insident nostris, ut haudquaquam possint 

 negligi, et perrumpi; ideoque omnibus sunt communes, et omnibus certae, et 

 immulabiles. Maximum tamen inter ulrasque intercedit discriminis. Res enim 

 inanimae physicis legibus conslantissime obtemperant; neque illas minime im- 

 mutari patilur natura; ut astrorum aequabiìis cursus, plantarum vegetatio, et 

 huius generis alia. 



Homo vero cum duplici ratione considerari debeat, duplici etiam legum 

 generi quidem subiacet. Nam si ad ea spectemus, quae ad vitam alendam per- 

 tinent, vel alia similia, hae leges sunt in eo aeque immulabiles; quod suam cum 

 brutis communem naluram constiluit. Non eadem vero moralium legum est 

 ratio. Nam cum homo sit animai rationale, et summa rerum intelligenlia sit 

 praedilus, maxima in agendo fruitur liberiate, quam Dei sapienlia etiam post 

 primi hominis lapsum, illi servavit; ut quae libere ipse ageret, si bene, de iis 



(1) Dissert. proem. 1. Gap. 3. 



(2) Montesquieu, Esprit des Loix, Lib. 1. Gap. 1. 



