DE ANTIQVITATIS SCIENTIA ETC. 83 



mur, si archaeologiae studia perinde ac ceterae graviores disciplinae nec uber- 

 rimo nec laetissimo fctu grandescere por ea tempora potuerunt. Nondum enim 

 philosophia, cuius salutarilnis nulriraenlis arles ingenuae omnes educanlur et 

 sensim perficiuntur, Galileio nostro signifero ac principe, peripateticae domi- 

 nationis iugum excusseral; nondum edocuerat observationis indagalionisque ope 

 vires nalurae legesque virium expiorari; et alia ex aliis callide colligendo ac 

 longissime dissila inter se comparando, non rerum modo physicarum caussas vel 

 abditissimas cognosci, scd quid in quaque re verum sincerumque sit, quid falsum 

 errorisquo plenum perspici posse. Novum istud philosophandi genus, cuius iecisse 

 Galileìum apud nos fundamcnla magnificum sane Pisanisque scholis sempiterna 

 saeculorum memoria gloriosum erit, primus omnium in antiquitatis scientiam 

 invexit Valerius Chimcnlcllius, qui illud ab ipsis Galileii discipulis acceperat 

 magnoque animi ardore fnerat complexus. Florenlia is patria sua, ubi quum 

 optima eruditionis intcgritatisque fama mature inclaruisset, dignus habitus est 

 qui a Magno Duce Ferdinando II. adlegeretur ad Cosmum Glium, principem 

 deslinatum, liberalibus doctrinis informandum, Pisas accitus fuerat, ut graecas 

 primum, mox etiam ut humaniores omnes litteras proBteretur. In quo quidem 

 munere si saecuii vitia, quae, subacto ut erat subtilique iudicio praedilus, per- 

 viderat ipse, et improbare aliquando est visus, non prorsus declinare poluit; 

 prorsus, ita vivam, declinavit in antiquitate explicanda, quam piane sibì cogno- 

 scendam putavit; quod, opinor, sine huius supelleclilis accessione politiorum 

 litterarum studia manca esse quodammodo atque imperfecta probe intelligeiet. 

 Testimonium in eam rem luculenlum habemus eum librum, cui titulum fecit: 

 Marmor Pisanum de bonore bisellii: in quo quum veteris basis inscriptionem, 

 quam vel hodie in Roncioniorum aedibus collocalam videmus, explanandam su- 

 scepisset, illud potissimum statuere ac quasi divinare conatur; quid nempe esset 

 honor bisellii, et quibus olira viris, singularibus decretis, adtribueretur. Quae 

 argumenta, quas coniecturas ingeniose ac sedulo, quamquam aliquantulum du- 

 bius atque haesitans, in illa disquisitione proferì Chimcntellius, aliquot iam 

 exemplis confirmavit postea Faiirettus, et serius etiam Morcellus, qui rem totam 

 confidentius expedivit. Omnino mihi videor posse contendere, ex hoc uno opere, 

 quamvis mole exiguo, re lamen ipsa permagno, qualis quantusque fuerit Chi- 

 mentellius elucere; atque hanc verissimam esse illi laudem, quod, quum recon- 

 ditae eruditionis copia maxime commendaretur, moderationem tamen quandam 

 in scribendo adhibuerit, quam plerumque in archaeophilorum lucubrationibus 

 frustra requirimus: nesciunt enim, ut in omnibus, sic in hoc scriptionis genere 

 magis offendere nimium, quam parum. Nihil autcm in eo deest, nihil longe 

 pelitum, nihil vulgare: cuncta intelligenti sinceroque iudicio expensa, selecla; 

 cuncta, quae ad rem suam faciunt, apte concinneque, et fere dixerim ad Gali- 



