18 



pomocą dłuższej, na końcu w mały łiaczek zagiętej szpilld, 

 którą wtyka się w otwór zrobiony przy nasadzie odwłoka 

 u spodu bez narażenia części płciowycli samca i tą szpilką 

 wyciąga się zawartość z odwłoka i tułowia, przy czem na- 

 leży oszczędzać warstwę podskórną, jako siedlisko barwika. 

 Po oczyszczeniu z wnętrzności wsuwa się napowrót szczeć 

 lub źdźbło, które u większych ważek ob wij a się cienką po- 

 włoką waty, zwilżonej w kwasie borowym rozpuszczonym 

 w rozgrzanym alkoholu albo wtyka się same tylko wałe- 

 czki waty odpowiedniej grubości tak samo zwilżone. Koniec 

 szczeci, źdźbła lub wałeczka wsuwa się po odcięciu na od- 

 powiednią długość do środka odwłoka za otwór końcowy. 

 Mozolniejszy jest sposób zabezpieczenia barw ważek 

 w wydawnictwie Dra. R. Tiimpla podany. Sposób ten jest 

 następujący: świeżemu okazowi z zachowaniem ostrożno- 

 ści wyżej nadmienionych rozcina się podłużnie spód odwłoka 

 i tylnej części tułowia, kładzie się go potem grzbietem na 

 płycie torfowej i odgina blaszki brzuszne, które przymoco- 

 wuje się do płyty cienkiemi szpilkami. Z rozłożonego okazu 

 wybiera się wnętrzności, poczem napycha się odwłok strzęp- 

 kami waty, zwilżonej tak jak wyżej podano; po zdjęciu 

 szpilek układa się blaszki odwłoka do pierwotnego położenia. 



Ważki kopalne. 



Ważki należą prawie do najdawniejszych owadów, ja- 

 kie okazały się na powierzchni naszej ziemi. Najstarsze od- 

 ciski ich pochodzą z iłowych łupków węglowych. Liczniej 

 występują w łupkach solenhofeńskich utworu jurajskiego, 

 a znane są także z bursztynów oligoceńskich i pokładów 

 mioceńskich, należących już do trzeciorzędnego utworu. 

 Ożywiały one już wówczas rozległe wody i moczary wraz 

 z innemi zwierzętami, obcemi faunie dzisiejszej doby geo- 

 logicznej. ^V Europie odciski ważek kopalnych znane są 



