22 



T. = Dr. Tiimpel. R. 



Die Geradfliiger Mitteleuropas, Eisenach 1898. 

 Ul. = Uljanin W. Neiiroptera et Orthoptera giiberniae Mos- 



qiiae. 1869. 

 V. d. L. = obacz Lind. 

 Wied. = Wiedemann Andr. 



Die im Regierungsbezirke Schwaben imd Neubiirg vor- 



kommenden Libellen oder Odonaten, Augsburg 1894. 

 Zett. = Zettersted I. W. 



Orthophera Sveciae disposita et descripta, Lundae 1821. 



Budowa ciała Ważek. 



Ważki jako owady mają chityuowy szkielet zewnętrzny. 

 Szkielet ten składa się z pierścieni, płatków i przyrostków 

 zrastających się ze sobą bądź w szwach i listewkach, bądź 

 rozluźnionych przegubach na błonach. Rozgałęzione po ca- 

 lem ciele mięśnie wprawiają w ruch odpowiednie części tego 

 szkieletu. Ciało ważek składa się z trzecłi głównie części ; 

 mianowicie: głowy, tułowia i odwłoka, i z przytwierdzonych 

 do tych części odnóży, skrzydeł i rozmaitych j^rzyrostków. 

 Narządy układu nerwowego, odżywiania i rozmnażania są 

 u wszystkich ważek w zasadzie jednakowo wykształcone. 



System nerwowy rozgałęziony wewnątrz ciała składa 

 się w ogóle u członkonogich z zwoju głównego, pierścieni 

 przełykowych i szeregu zwojów brzusznych. Ze zwojów jako 

 odśrodków nerwowych wychodzą nerwy bądź ruchowe, 

 bądź czuciowe. Jedna część tych rozgałęzień nerwowych 

 wnika w mięśnie, inna część kończy się w narządach zmy- 

 słowych. 



Do najważniejszych mięśni należą: mięsień w cienkiej 

 jako nitka szyji, na której ważka zwraca głowę, jak na osi, 

 lecz nie jest wstanie zupełnie jej wykręcić; mięśnie nóg, 

 wywołujące zgięcia na przegubach składników; mięśnie 

 skrzydeł, działające w kierunku poziomym naprzód i w tył 

 zaś w pionowym w górę i na dół z pewnem ograniczeniem 



