6 



na zewnątrz. Stosownie do każdorazowej potrzeby posunię- 

 cia się lub rzutu wprzód larwa otwiera albo zamyka klapy 

 umieszczone przy tym otworze, wsteczny prąd wody przy 

 jej wyrzuceniu popycha poczwarkę w odwrotnym kierunku, 

 zatem naprzód. 



W ciągu swego życia larwa linieje się kilkakrotnie. 

 Wówczas j)owloka naskórka pęka, a z dawnej powłoki wy- 

 dobywa się poczwarka w nowej powłoce. Naliczono do piąć 

 takich wyleniań u jednej larwy. Jak długo trwa okres ży- 

 cia larwy do przemiany doskonałej , czy tylko przez jedno 

 lato, czy przez dwa lub więcej, nie zbadano dotychczas. 

 Pewnem jest tylko tyle, że larwy wylęgłe z jaja w ciągu 

 lata zimują pod wodą ukryte w głębszych miejscach, w któ- 

 rych woda w lód się nie ścina. Moźliwem jest, że złożone jaja 

 mogą w zimie zamarzać w lodzie, a z wiosną odmarzać 

 i wówczas jeszcze wylęgnąć się z nich larwy mogą. W ogóle 

 okres życia larwy nie został jeszcze dotąd należycie zbadany. 



Ze zbliżającą się chwilą j^rzeobrażenia w doskonałego 

 owada larwa uczepiona do jakiegoś twardego przedmiotu 

 w wodzie, zaprzestaje poruszać się z miejsca na miejsce 

 i nie pobiera dalej pokarmu. Kształt jej zewnętrzny nie 

 zmienił się. Urosły jej tylko płatki na grzbiecie, w których 

 jak w pochwie tkwią wytwarzające się skrzydła. W tym sta- 

 nie pozostaje od dwóch do trzech tygodni. Z chwilą prze- 

 miany zbliża się ku powierzchni wody i wydostaje po wy- 

 rastających roślinach albo innych wynurzonych przedmio- 

 tach na powierzchnię. Tu pęka skórna powłoka na grzbie- 

 cie a przez szczelinę wydobywa się wcale inna istota w po- 

 staci doskonałego owadu. Głowa jego zwisa, wygięta w tył 

 grzbietem wysuwa wiotkie, pęcherzowato aż i)o koniec od- 

 włoka obrzmiałe ciało, a równocześnie rozkładają się sfał- 

 dowane skrzydła. Gdy cały owad wydobędzie się ź pokry- 

 wy, czepia się nóżkami najbliższego twardego przedmiotu, 

 albo chwyta się wyższej części łodygi. Powietrze wchłonięte 



