24 lil.llUi Uil', TOT OK KENNIS Dl K 



Keu ander bezwaar tegen deze voorstelling is gelegen in den verbazenden 

 afstand des op zoo groote diepte gelegen zeebodems van de dampkringslucht. 

 Wel is waar kan hij deze wezens, welker weeke massa enkel uit sarcode be- 

 staai, geen sprake meer zijn van eene eigenlijke ademhaling, doch, voor zoo 

 ver wij hel organische leven in hef algemeen kennen, is dit toch ondenk- 

 baar zonder eene wisseling van gassen met die, welke in de omringende mid- 

 denstof bevat zijn, en zidk eene wisseling kan niet plaats grijpen, zonder dat 

 in die middenstof zelve ook eene gestadige wisseling van de daarin opgeloste 

 gasbestanddeelen geschiedt. De atmospheer is de bron, waaruit de ver- 

 bruikte zuurstof in hel zeewater gestadig moet worden vernieuwd, en al kan 

 deze ook door diffusie lol de diepste waterlagen doordringen, zoo kan het 

 toch niet anders of deze wordt daardoor aanmerkelijk vertraagd. Men zoude 

 echter deze bedenking kunnen weerleggen door op te merken, dat het ten 

 slotte geheel onverschillig is, of een deeltje zuurstof slechts eenige minuten 

 of eenige dagen noodig heeft, om door diffusie eene zekere diepte te berei- 

 ken, omdat die diffusie gestadig voortgaat en zoo de diepste waterlagen even 

 rijk kunnen zijn aan dit gas als de oppervlakkige. Doch hiertegen laat zich 

 aanvoeren, dat die zuurstof reeds voor een min of meer aanmerkelijk deel 

 door de zich op den weg bevindende dieren verbruikt wordt, zoodat in elk ge- 

 val slechts een klein gedeelte daarvan tot in de diepte kan doordringen. 



Hoe dit ook zijn moge. even als elders in de natuurwetenschap, zijn het 

 alleen feiten die hier beslissen kunnen. Een enkel goed waargenomen feit 

 werpt alle aprioristische redeneringen en daarop gegronde theorièn omver. De 

 vraag is dus slechts: laten zich feiten aanvoeren, die hel bestaan van or- 

 ganisch leven op zoo. groote diepten bewijzen?. 



De bekende merkwaardige onderzoekingen van Forbes in de Aegaeiscbe 

 zee hebben hel bewijs geleverd, dat zelfs vrij groote, betrekkelijk hoog ge- 

 organiseerde Mollusken nog leven kunnen tol op diepten van 180 en '220 

 vademen, waar zij dus aan eene drukking van 06 — 40 atmospheren zijn on- 

 derworpen. De op die diepten voorkomende soorten onderscheiden zich geens- 

 zins door schelpen met dikke, meer weerstand biedende wanden. Integen- 

 deel, er komen daaronder voor (h. v. Ligulaprofundissima), met zeer dunne, 

 teedere schalen. Trouwens binnen die schelpen zijn, even als bij andere 

 schelpdieren, de geheel weeke organen bevat. Ook kan dit minder verwon- 

 deren, wanneer men bedenkt, dat op die groote diepte eene onafgebroken 

 stilte heerscht, ongestoord door den golfslag, die alleen de bovenste lagen 



