96 O VEE HET VEKBANU TUSSCHEN DE VOORTPLANTINGSSNELHEID VAN HET 



Men ziet, hoe ook bij al deze vloeistoffen de brekingsindex bij verwarming 

 minder afneemt, dan volgens de formule (C) het geval zou moeten zijn. Met 

 uitzondering van amylalcohol en aldehyde zijn ook weer die negatieve afwijkin- 

 gen des te grooter, naarmate de golflengte kleiner wordt. 



Wij moeten eindelijk nog over het gedrag der vaste lichamen spreken. Fl- 

 zeau * was de eerste, die de veranderingen bepaalde, welke de brekingsindex 

 daarvan door verwarming ondergaat. Hij vond, dat bij glas van St. Gobain, 

 bij gewoon en zwaar flintglas de brekingsindex voor het natriamlicht bij ver- 

 warming toeneemt. Bij vloeispaath neemt de brekingsindex bij een tempera- 

 tuursverhooging af, terwijl die van kroonglas zoo weinig verandert, dat het 

 niet is uit te maken, of hij af- of toeneemt. De uitkomsten van Fizeau zijn 

 uit de waarneming der interferentiestreepen (ringen van Newton) bij dikke 

 platen afgeleid, maar zij zijn later ook door rechtstreeksche metingen, o. a. door 

 van der Willigen f bevestigd. Het meest uitgebreide onderzoek echter, dat 

 mij over dit onderwerp bekend is, is dat van Baille §). Deze natuurkundige 

 bepaalde rechtstreeks den brekingsindex voor verschillende lijnen van het spec- 

 trum bij ver uiteenliggende temperaturen. Van alle onderzochte lichamen ver- 

 toonden alleen vloeispaath, kalialuin en klipzout voor alle lichtstralen een bre- 

 kingsindex, die bij temperatuursverhooging afneemt, op dezelfde wijze als dit 

 bij de vloeistoffen het geval is. 



Beschouwen wij vooreerst het vloeispaath. Baille verkreeg voor dit lichaam 

 de volgende brekingsindices: 



Lijn van het spectrum. 14°. 99°. Verschil. 



Li (a) (in de nabijheid van B) 

 H tt (samenvallende met C) 

 Na ( „ „ D) 



H ? ( „F) 



Lijn van 't koperspectrum nabij Gr 



Volgens Baille bedraagt de fout in de brekingsindices hoogstens 5 eenheden 

 der laatste decimaal. Hoe groot de fout in de bepaling der hoogste tempera- 

 tuur kan geweest zijn is moeilijk aan te geven. De vergelijking van de hier 

 meegedeelde uitkomsten met die van Fizeau valt vrij bevredigend uit. Voor 



* Fizeau, Pogg. Ann. 119, p. 87. 



t Van der Willigen, Archives du Musée Teyler, Vol. 1, p. 68, Vol. Il, pp. 191, 192, 195 

 197, 198. 



S Baille, Recherches sur les indices de réfraction {These prés. a la Fac. des Sc. de Paris, 1867). 



