LICHT EN DE DICHTHEID EN SAMENSTELLING DEE MIDDENSTOFFEN. 97 



de natriumlijn is volgens Baille de vermindering' van den brekingsindex voor 

 1° 0,0000120. Fizeau vond voor die vermindering uit zijne eerste proeven 

 0,000013G en, zooals Baille opgeeft, uit latere proeven 0,0000110. 



Daar volgens Kopp de lineaire uitzettingscoëfficiënt van vloeispaath 0,0000207 

 is *, kan men uit den brekingsindex voor 14° dien voor 99° door middel der 

 formule (C) berekenen. Dit geeft voor de vijf gebezigde lichtstralen de vol- 

 gende uitkomsten : 



De afwijkingen zijn dus weer negatief, evenals wij dit bij alle vloeistoffen 

 met uitzondering van water gevonden hebben en zij zijn ook weer des te grooter, 

 naarmate de golflengte kleiner wordt. Evenals bij de vloeistoffen moeten dus 

 ook bij het vloeispaath oorzaken bestaan, die, alleen werkende, den brekings- 

 index bij vermindering van dichtheid zouden doen toenemen en die des te meer 

 invloed uitoefenen, naarmate men licht van een kleinere golflengte beschouwt. 

 Deze oorzaken worden ook nog bij het vloeispaath overwogen door die, welke 

 bij de afleiding der formule (C) in rekening zijn gebracht, zoodat de brekings- 

 index nog steeds bij verwarming afneemt, maar toch zijn de negatieve afwij- 

 kingen, vergeleken met de waargenomen verandering van ra, grooter geworden 

 (zoodat zij zelfs die verandering overtreffen). Dit blijkt ook uit de volgende 

 beschouwing. Volgens de formule (C) zou de brekingsindex voor de meest breek- 

 bare stralen het meest moeten afnemen. Dit is bij de vloeistoffen ook het geval, 

 ondanks de negatieve afwijkingen, die juist voor die stralen het grootst worden. 

 Maar bij vloeispaath zijn de afwijkingen reeds zoo groot geworden, dat de bre- 

 kingsindex voor de meest breekbare stralen juist het minst afneemt. 



Dit laatste is volgens de metingen van Baille ook voor kalialuin en klipzout 

 het geval. Ik vermoed daarom, dat voor deze lichamen ook al het voor vloei- 

 spaath gezegde geldt, maar kan dit niet op de proef stellen, daar mij de uit- 

 zettingscoëfficient niet bekend is. 



Men kan zich nu zeer goed voorstellen, dat de oorzaken, die, alleen werkende, 



* Ik heb deze opgave ontleend aan Fizeau, t. a. p., p. 111. 



IS 



NATUURK. VERH. DER KON1NKL. AKADEMIE. DEEL XVT1I. 



