98 O VEE HET VERBAND TUSSCHEN DE VOOKTPLANTTNGSSNELHELD VAN HET 



den brekingsindex bij een vermindering in dichtheid zouden doen toenemen, 

 geheel de overhand verkrijgen. Werkelijk neemt volgens Fizeau, van der 

 Willigen en Baille bij verschillende soorten van flintglas en volgens den 

 laatsten natuurkundige ook bij kiezelrijk kroonglas (crown chargé de silice), 

 diamant, blende en senarmontiet de brekingsindex bij verwarming toe. Daarbij 

 verdient opgemerkt te worden, dat van der Willigen en Baille gevonden 

 hebben, dat die aangroeiing des te grooter is, naarmate de golflengte kleiner 

 wordt. Nu zouden volgens de formule (C) de indices moeten afnemen en wel 

 het meest voor de kleinste golflengten. Voor deze zijn dus wederom de afwij- 

 kingen het grootst, geheel in overeenstemming met hetgeen wij bij de vloei- 

 stoffen gevonden hebben. 



Eindelijk vindt Baille voor gewoon en zinkhoudend kroonglas (crown de 

 ziuc), dat de brekingsindex voor groote golflengten bij verwarming afneemt, 

 maar dat deze afneming des te kleiner wordt, naarmate men kleinere golf- 

 lengten beschouwt, om eindelijk in een aangroeiiug over te gaan, die dan verder 

 naar de violette zijde van het spectrum toeneemt. Het zal wel overbodig zijn 

 aan te wijzen, hoe ook hier de afwijkingen, wat de richting en de afhankelijk- 

 heid van de golflengte betreft, met die bij de vroeger besproken lichamen over- 

 eenstemmen. 



Juist deze omstandigheid, dat de formule (C) zoowel bij vloeistoffen als bij 

 vaste lichamen op dezelfde wijze van de ervaring afwijkt, schijnt mij er voor 

 te pleiten, dat door die formule het vraagstuk van den samenhang tusschen 

 n en cl gedeeltelijk juist is opgelost. Maar bij de afleiding van (C) moeten nog 

 omstandigheden zijn verwaarloosd, die op den brekingsindex den reeds meer- 

 malen vermelden invloed hebben. Eenige omstandigheden, die hierbij misschien 

 in aanmerking kunnen komen, heb ik in § 2 aangewezen, maar ik zal het thans 

 niet wagen, deze aan een nader onderzoek te onderwerpen. 



§ 9. Wij kunnen de formule (C) ook nog op de proef stellen door den bre- 

 kino-sindex van eenige stoffen in vloeibaren en gasvormigen toestand te verge- 

 lijken. Ik heb daartoe uit den brekingsindex voor het natriumlicht in den 

 eersten toestand door middel van de formule dien voor den tweeden toestand af- 

 geleid voor het geval, dat de drukking 760 mM. en de temperatuur 0° bedraagt. 

 (Voor die dampen, waarbij dit geval niet te verwezenlijken is, hebben de op- 

 gegeven brekingsindiees de beteekeuis, dat men er door (A), (B) of (C) in de 

 onderstelling, dat de wetten van Boyle en Gay-Lvjssac gelden, den brekings- 

 index voor werkelijk voorkomende gevallen uit kan afleiden). Zie hier de ver- 

 kregen uitkomsten. 



