104 OVER HET VEEBAND TUSSCHEN DE VOOETPLANTLNGSSNELHEID VAN HET 



schillende natuurkundigen dit gedaan hebben, de empirische formule (B) aan- 

 nemen, maar men kan dan ook nagenoeg even goed onze theoretische formule 

 (C) laten gelden en dat zoowel voor oneindig lange ais voor kleinere golf- 

 lengten. 



De afwijkingen, die de formule (C) van de werkelijkheid vertoont, zijn niet 

 meer aan zulk een eenvoudigen regel onderworpen, als die, welke wij vroeger 

 bij het bespreken der formule (C) aantroffen en men kon dit ook niet verwach- 

 ten, daar de vermenging van twee stoffen een veel ingewikkelder verschijnsel 

 is, dan de dichtheidsverandering van ééne stof. Intusschen verdient het op- 

 merking, dat, blijkens de tabellen YII en VIII de afwijkingen des te grooter 

 worden, naarmate men lichtstralen met een kleinere golflengte beschouwt. (Alleen 

 een paar mengsels van alcohol en glycerine maken hierop een uitzondering, maar 

 men kan misschien op de kleine veranderingen, die de bedoelde afwijkingen hier 

 bij verandering der golflengte ondergaan, slechts weinig staat maken). En deze 

 omstandigheid geeft eenigen steun aan het vermoeden, dat de afwijkingen, die zich 

 bij de formule voor de mengsels voordoen, aan dezelfde of dergelijke oorzaken 

 moeten worden toegeschreven, als de vroeger besproken negatieve afwijkingen 

 van de formule (C). 



§ 13. Eindelijk heb ik de formule (C') nog vergeleken met eenige bepalingen van 

 van dek Willigen voor mengsels van zwavelzuur en water, alcohol en water 

 en voor oplossingen van chloorcalcium, chloor natrium en chloorammonium. Ik 

 heb daartoe door middel van de genoemde formule uit den brekingsindex van 

 water en van het mengsel met het grootste gehalte aan zwavelzuur, alcohol, enz., 



«2 1 



dien der andere mengsels afgeleid. Stelt men b. v. de grootheid — voor 



6 ° ö (n 2 + 2} d 



water door ki , voor watervrij SO é H 2 door k z en voor eenig mengsel van beide 

 stoften door /,• voor, dan is, volgens (C), wanneer dit mengsel _/> pCt. S0 4 H 3 bevat 



\ 100/ 



[ l —rk) h + ^ h -il + Cp , (3) 



wanneer men — — C stelt. Deze grootheid heeft nu voor alle mengsels 



100 ° ° 



van zwavelzuur en water dezelfde waarde. Om die te bepalen kan men gebruik 



maken van den brekingsindex voor het mengsel met het grootste gehalte aan 



S0 4 H;> en men kan vervolgeus uit de aldus bepaalde waarde van C voor de 



mengsels k en n afleiden. Op dezelfde wijze kan men ook te werk gaan bij 



de overige bovengenoemde stoften. Men vindt in de tabellen IX — XIII de 



uitkomsten dezer berekeningen voor de lijnen D en H van Fbaunhofer. 



