12 NIEUWE GEOLOGISCHE ONTDEKKINGEN OP JAVA. 



vooral dwars door hoornblende heen. Enkele uiterst licht-rozerood gekleurde 

 korte heldere zuiltjes, eenigszins ruw aan de oppervlakte, houd ik voor zirkoon; 

 ik kon echter geene kwadratische dwarsdoorsneden vinden. Titaanijzererts in 

 talrijke zonderling uitgehakte, meer of minder regelmatig hexagonale, kristallen, 

 dikwijls met witten titanomorphiet (leukoxeen) rand Epidoot, als omzettingspro- 

 duct van hoornblende. Verder uraliet, chloriet en glimmer, als omzettiugsproducten 

 van augiet. 

 Het gesteente is derhalve een kwartsaugietdioriet. 



Het onderzoek van den berg Gedéh bij Djasinga deed ons dus niet één, maar 

 zelfs twee oudere (vóórtertiaire) gesteenten ontdekken. Het is hier nu de plaats, 

 met een enkel woord te spreken over den waarschijnlijken ouderdom dezer ge- 

 steenten, waartoe ik even in herinnering moet brengen, wat van dezelfde ge- 

 steenten op Sumatra bekend is. 



Op Sumatra komen twee schieferformatiën voor; de oudste, die door ons ge- 

 woonlijk „de oude schieferformatie" genoemd wordt, bestaat uit kleischiefers, 

 kwartsieten, grauwackenzandsteenen en nog eenige andere gesteenten, zonder 

 petrefacten, maar met zeer talrijke kwartsgangen, die niet zelden een gering 

 goudgehalte bezitten. Hun ouderdom is silurisch of devonisch, of wel misschien 

 gedeeltelijk het eene en gedeeltelijk het andere. Tot deze oude schieferformatie 

 met kwartsgangen reken ik de hierboven opgenoemde, door den mijningenieur 

 Fennema ontdekte, oude schiefers van het Midangaugebergte. 



Een andere schieferformatie bestaat uit mergel- en kiezelschiefers, die con- 

 cordant bedekt worden door de kolenkalk en daarom door mij tot de culmschie- 

 fers zijn gerekend, ofschoon in de schiefers zelven geen petrefacten zijn gevonden, 

 wel in den opliggenden kalksteen. Deze jongere schieferformatie onderscheidt 

 zich van de oudere door het geheel ontbreken van kwartsgangen. Dat echter 

 elders, niet in verband met kolenkalk, voorkomende schiefers, niet altijd met 

 zekerheid tot de eene of andere formatie kunnen gerekend worden, ligt hieraan, 

 dat ook do oude schiefers somtijds zeer weinig of geen kwartsaderen bevatten, 

 en petrographisch ook nu en dan groote gelijkenis met de jongere kiezelschiefers 

 vertoonen. Eene dergelijke onzekerheid heerscht onder anderen len opzichte van 

 den ouderdom der meermalen genoemde schiefers in de omstreken van Teloeq- 

 Betoeng, evenzoo van de schiefers der Zutphenscilanden, van het Brabandshoedje, 

 en nu ook van de kiezelschiefers van den berg Gedéh. 



Ten opzichte van de diorieten van Sumatra valt mede te deelen, dat een ge- 



