NIEUWE GEOLOGISCHE ONTDEKKINGEN OP JAVA. 13 



•deelte overgangen vormt in do oude granieten, die stellig ouder zijn dan de 

 kolenkalk. Een ander gedeelte der diorieten treedt gangvormig in de granietieten 

 op; zij zijn dus jonger dan deze, en sommigen misschien zelfs nog jonger dan 

 de kolenkalk. Tot deze jongere diorieten behooren onder anderen juist de augiet- 

 houdende kwartsdiorieten, die mikroskopisch de grootste overeenstemming ver- 

 toonen met ons gesteente van Djasinga. 



Alles wat wij dus over den ouderdom der schiefers van de Tji Manguntun 

 kunnen zeggen is, dat zij bijna zeker niet jonger zijn dan de Sumatraansche 

 cidmschiefers, maar misschien nog wel ouder kunnen wezen. Dat zij tot de tertiaire 

 periode zouden behooren, is ten eenenmale onwaarschijnlijk, omdat op Sumatra 

 in de talrijke eoceeneafzettingen nergens kiezelschiefer over grootere uitgestrekt- 

 heid, en evenmin dioriet, voorkomt. 



De nieuwe ontdekkingen van allerlei oudere gesteenten op Java werpen nu 

 een geheel ander licht op de geologische samenstelling van dat eiland. Vroeger 

 meende men altijd dat er een zeer groot onderscheid tusschen Java en Sumatra 

 bestond, terwijl nu de overeenstemming langzamerhand begint te blijken, vooral 

 wanneer men zich herinnert dat gabbrogesteenten en serpentijn aan de Tjiletoek- 

 baai en bij Tjiboelakan moeten voorkomen; ik had nog geene gelegenheid deze 

 punten te bezoeken. Het eenige onderscheid, dat tusschen die eilanden werkelijk 

 schijnt te bestaan, is: dat op Sumatra^ en voornamelijk in de Padangsche Boven- 

 landen, meer oude gesteenten en minder tertiaire lagen, op Java daarentegen veel 

 minder oud gesteente en betrekkelijk meer tertiaire sedimenten aan de oppervlakte 

 voorkomen. 



IV. Pebliet en sphaeeoliethgesteente van Java's eerste punt. 



In straat Soenda (fig. 2) liggen verscheidene eilanden achter elkaar op ééne 

 lijn, die uit vulkanisch materiaal bestaan. Verlengt men die lijn ten noorden, 

 dan stuit men op den Radja Bassa, op den vasten wal van Sumatra ; ten zuiden 

 wijst die lijn op het Prinseneiland en op den berg Pajoeng, die geheel geïsoleerd 

 aan het zuidwestelijk uiteinde van Java verrijst. 



De bedoelde eruptiepunten zijn : 



1. De Radja Bassa, niet ver van den Varkenshoek; volgens de zeekaart is 



