.20 NIEUWE GEOLOGISCHE ONTDEKKINGEN OP JAVA. 



De monsters van den vulkaan Moeriah en van den daarbij behoorenden berg 

 Patti Ajam bleken echter eene geheel andere samenstelling te bezitten, en wel 

 te behooren tot de leucietgesteente)i ^ die, zooals men weet, tot nog toe slechts als 

 hooge zeldzaamheid onder de vulkanische gesteenten van den Indischen Archipel 

 zijn aangetroffen. 



V0GELSA.NG vond de eerste leucieten in buiten-Europeesche gesteenten, en wel 

 in een gesteente van den berg Bantal-Soesoem op het eiland Bawean (medege- 

 deeld door Prof. F. Zirkel, in het Neue Jahrbuch fiir Mimraloyie, 1875, 

 Seite 175). 



Ook in andere buiten-Europeesche gesteenten werden leucieten gevonden, na- 

 melijk in de gesteenten der Leucite-hills in Wyoming (F. Zirkel, „Ueber die 

 kristallinischcn Gesteine langs des 40 Breitegradcs in Nordwest-Amerika." Berichte 

 der k. sachsisclien Gesellschaft der Wissenschaften, 1877); maar dit neemt niet 

 weg, dat het optreden van leuciet in buiten-Europeesche gesteenten eene groote 

 zeldzaamheid gebleven is. 



Van het eiland Java zelf waren tot heden alleen leucietgesteenten bekend van 

 den vulkaan Ringgit. Deze werden gevonden bij mikroskopisch onderzoek van 

 de door Junghuhn verzamelde gesteenten van dezen berg door Loieé (zie zijn 

 bovengenoemd geschrift, blz. 247 — 252). 



De nieuwe leucietgesteenten zijn afkomstig van den Patti Ajam, een voorge- 

 bergte van den vulkaan Moeriah in de residentie Djapara, en van de helling 

 van den Moeriah zelven. De Patti Ajam ligt ten noorden van den groeten postweg, 

 die van Koedoes naar Patti voert, op de zuid-oostelijke helling van don Moeriah ; 

 heeft, volgens de topographische kaart, hoefijzervorm, met opening naar het noor- 

 den, en verheft zich slechts 348 meter boven zee, terwijl de top van den Moeriah 

 zelven 1595 meter hoog is. 



Behalve aan den Patti Ajam, komen ook nog leucietgesteenten voor in het 

 eigenlijke massief von den Moeriah zelven, zooals blijkt uit het bijschrift van het 



zaam op maken, dat LoRiÉ alle ongestreepte veldspaat tot sanidien rekent ; het optisch bewijs 

 dat werkelijk sanidien aanwezig is, heb ik echter te vergeefs in zijne verhandeling gezocht. 

 Even goed kan dit phigioklaas zijn, dat zeer dikwijls in ongestreepte enkelvoudige doorsne- 

 den en in tweelingen voorkomt. Ik geloof daarom dat een groot gedeelte van de door 

 LoRiÉ voor sanidien gehouden veldspaat bij nader onderzoek tot plagioklaas zal blijken te be- 

 hooren, te meer omdat het voorkomen van sanidien in de bazalfen (ook vroeger door Zibkgl 

 aangegeven) zeer onwaarschijnlijk is. In de andesieten van Sumatra komt wel veel onge- 

 streept veldspaat, maar zelden sanidien voor; de analysen geven dan ook bijna steeds zeer wei- 

 nig potasch aan. 



