NIEUWE GEOLOGISCHE ONTDEKKINGEN OP JAVA. 23 



■subjectieve meeuing hebbeu kau; iets waarop Rosenbusch te recht opmerkzaam 

 maakte (Mikrosk. Physiographie der massigen Gesteine, blz. 514). 



Nog bemerkt men iu de grondmassa hier eu daar kleine troebel-witte of 

 geelwitte, zwak polariseerende, zeoliethachtige deeltjes, die, hetzij uit omzetting 

 van leueiet, hetzij van nephelien, ontstaan zijn. Nephelienkristalleu komen hier 

 wel is waar niet voor, maar dikwijls is nephelien, moeielijk herkenbaar, in de 

 grondmassa voorhanden, en alleen op scheikundigen weg te vinden. Behandelt 

 men namelijk een nephelien bevattend plaatje met zoutzuur, dan gelatineert de 

 massa, en na indroging der gelei zijn hierin talrijke chloornatriumkristalletjes 

 waar te nemen. Daar ik echter van dit en de volgende gesteenten slechts zeer 

 weinig plaatjes bezit, kon er geen opgeofferd worden. 



Het plagioklaas komt in dit gesteente alleen in zeer kleine kristalletjes in de 

 grondmassa voor ; het veldspaatgehalte is zeer ondergeschikt, en lang niet aanzien- 

 lijk genoeg om het gesteente tot de tephrieten te stellen. Het is een leucetiet. 



No. 6. Vulkaan Moer/ah ten noorden van den Patti Ajam. 



Dit gesteente levert zeer fraaije mikroskopische praeparaten. Reeds met 

 de loupe zijn in de dunne plaatjes, naast de groene, tot 4 millimeter groote 

 augieten, een tal van waterheldere, ronde en achthoekige leucietkorrels zichtbaar, 

 die echter slechts zelden V2 millim. in doorsnede bereiken, maar meestal klei- 

 ner zijn. 



Onder den mikroskoop ziet men porfirische kristallen van augiet, leueiet, ijzererts, 

 enkele apatiet- en olivienkristallen, in eene donkere grondmassa. 



De porfirische augieten gelijken geheel op die in N°. 5, bezitten gordelstruk- 

 tuur met verschillend gekleurde strooken, en sluiten weder buitengewoon veel 

 apatieten in, benevens magnetietkorrels. De meesten zijn enkelvoudige kristallen ; 

 echter komt eene merkwaardige gekruiste vergroeiing voor, die in fig. 4 is 

 afgebeeld ; het kristal A is in gekruiste stelling doorgroeid door het kristal B ; het 

 kristal C is slechts een brokstuk, dat tegen A gedrongen is. 



Het kristal A bevat twee driehoekige stukken aa, die evenwijdig aan de 

 korte kristalkanten gestreept zijn, terwijl het gedeelte b b evenwijdig aan de 

 lange kanten gestreept is, zooals in de figuur is aangegeven. De drie stukken 

 aa en bb worden bij draaiing tusschen gekruiste nicols te gelijk donker, en 

 wel als de lange kristalkanten 42o met een der nicolhoofdsneden maken. De 

 scherpe kristalhoek bedraagt 67°, de doorsnede is dus niet geheel evenwijdig 

 aan het symmetrievlak. Ook het kristal B heeft een dergelijk driehoekig stuk 

 a' en twee zijstukken b' b\ die verschillend gestreept zijn, maar toch allen te 

 gelijk donker worden; hier bedraagt de uitdoovingshoek met de lange kant 45(', 

 .en de scherpe kristalhoek 73° ; de doorsnede van B is dus ook nog niet geheel 



