10 GEOLOGISCHE AANTEEKENINGEN OVER DE EILANDEN 



augiet en kwarts. De gesteenten zijn dus ktoartshoudende hoornblendeandesieten. 

 Ook eene glasachtige modificatie, een peksteen, komt voor. Deze gesteenten worden 

 slechts spaarzaam aangetroffen in een kleinen geïsolecrdeu berg, en als een zeer 

 klein embryonisch vulkaantje. Maar ook in het binnenste van een der grootere 

 vulkanen, de Sago, zijn zij als oudste product gevonden, zoodat zij misschien nog 

 op meer plaatsen aanwezig zijn, bedekt door jonger vulkanisch materiaal. 



3. Eene bazalterupüe. In de Padangsche Bovenlanden vindt men 4 zeer kleine 

 kegel bergjes, waarvan twee met goedbewaardeu kraterrand, allen gelegen op één- 

 zelfde lijn, die uit bazalt bestaan. Om de merkwaardigheid werden twee dezer 

 vulkaantjes, de vulkaan Atar en de vulkaan Koeliet Manies, in bijzonderheden 

 door mij beschreven (zie: Jaarb. Mijnioezen 1877, 1, blz. 51 ; 1879, II, blz. 173 

 en 1879, II, blz. 179). 



De augietandesieten van de l^te groep zijn oud-miocee)t, de hoornblendeande- 

 sietea en de bazalten van groep 2 en 3 zijn waarschijnlijk ook nog tertiair 

 (jongmioceen en plioceen), ofschoon dit uit gebrek aan jongtertiaire sedimenten 

 in de Bovenlanden niet zeker is uit te maken. Alles wat verder volgt is jonger, 

 en voor het allergrootst gedeelte wel jonger dan tertiair (kwartair en novair). 



4. Eene groep van gesteenten, die de groote vulkanische kegelbergen van Sumatra 

 samenstellen. 



De vulkanen van Sumatra, die niet zelden 7000 — 10.000 voet hoogte bereiken, 

 bestaan slechts voor een klein gedeelte uit vaste lavabanken van augictaudesiet 

 en bazalt, doch voor het allergrootst gedeelte uit losse uitwerpselen: asch, zand 

 en losse blokken, die, met water vermengd, als slikstroomen den berg afzakten. 

 Aan de oppervlakte bestaan daarom de vulkanen bijna altijd uit roodbruine klei, 

 het verweringsproduct van het fijnere materiaal, waarin grootere en zelfs zeer 

 groote blokken verspreid liggen. 



Het materiaal is voor het grootst gedeelte augietandesiet, terwijl bazalt, augiet- 

 andesietpeksteen, puimsteen en obsidiaan slechts eene ondergeschikte rol spelen. 

 De augietandesieten bevatten dikwijls een weinig olivieu, zonder daarom tot de 

 eigenlijke bazalten te behooren. Puimsteen komt aan de vulkanen zelven slechts 

 weinig voor, maar wordt in des te grootere hoeveelheid aangetroffen in de 

 kwartaire puimsteentuffen, die aan den voet van sommige vulkanen en binnen- 

 meren werden afgezet. Ook de recente uitwerpselen der nog werkzame vulkanen 

 bestaan bijna uitsluitend uit augietandesietmateriaal, dat zoowel in groote blok- 

 ken als in het fijnste stof, als z. g. asch, wordt uitgeworpen. 



Voor de Padangsche Bovenlanden verkrijgen wij dus het volgende geologische 

 schema : 



Sihirisch of Devonisch. Oude schiefers. 



