14 GEOLOGISCHE AANTEEKENINGEN O VEE DE EILANDEN 



Benkoelen en Kepahiang. Het grensgebergte tusschen Benkoelen en Palembaug, 

 de z. g. Barisan, bestaat hier uit den ouden augietaudesiet van oud-mioceenen 

 ouderdom, dien wij reeds van de Padaugsclie Bovenlanden kennen. Bit gebergte 

 is hier te gelijk waterscheiding tusschen Oost- en Westkust van Sumatra en 

 heeft op den wegpas tusschen Benkoelen en Kepahiang eene hoogte van 791 

 meter boven zee. 



Naar den kant van Benkoelen liggen tegen en gedeeltelijk ook op dezen 

 augietandesiet, zanderige, mergelige en kleiachtige lagen met donkerzwarte com- 

 pacte glanzende bruiukolenlagen ; het poeder dezer kool, met potaschloog gekookt, 

 geeft eene donkerkoffij bruine oplossing, en deze, met zoutzuur, een rijkelijk bruin 

 praecipitaat van organische zuren: eene eigenschap, waardoor deze kolen, of- 

 schoon uitwendig geheel gelijk, zich zeer scherp onderscheiden van de eoceene 

 steen- en pekkolen, aangezien deze laatsten óf in het geheel geene (Oembilicnkolen), 

 óf slechts uiterst weinig (Pengaronkolen) organische zuren bevatten. 



In de rivier Kamoemoe is het profiel fig. 4 ontbloot. De andesietheuvel a 

 is aan alle kanten omringd door de mergels en zandsteenen, die daar met 10° 

 tot 20° naar "West hellen. Op den vasten andesiet volgen eerst brecciëu van 

 audesietbrokstukken ; dan wordt, naar het Westen, het materiaal langzamer- 

 hand fijner, maar al deze lagen zijn als tuffen van den augietandesiet te be- 

 schouwen. Aangezien nu de oudste augietandesiet-eruptie op Borneo, en, zooals 

 het schijnt, in den geheelen archipel, eerst aan het einde van den eoceenen tijd 

 plaats had, en de Kamoemoelagen blijkbaar jonger dan deze andesiet zijn, zoo 

 kwam het mij hierdoor hoogst waarschijnlijk voor, dat deze koolhoudeude lagen 

 niet eoceen — waarvoor zij vroeger altijd gehouden waren — maar mloceen 

 zouden wezen ; en dit werd later bevestigd door Dr. Böttger, die de fossielen 

 der Kamoemoelagen (vindplaats h) uaauwkeurig onderzocht. De petrefacten zijn 

 mioceeu, maar ouder dan de eveneens mioceene lagen van het eiland Nias (zie 

 beneden) en ook ouder dan die mioceene afzettingen van Java, waarin Junghuhn 

 de versteeningen vond, die kort geleden Professor Martin te Leiden heeft be- 

 schreven. Daarom brengt Dr. Böitger de Kamoemoelagen tot de oml-mioceene 

 formatie. De versteeniugen zijn aangetroffen in eene kalkmergellaag k, profiel 

 fig. 4, die tusschen mergels en zandsteenen voorkomt; de laatsten hebben geene 

 fossielen geleverd. Al de Kamoemoe-lagen hebben, met hare andesietische 

 onderlaag, sterke verstoringen geleden, door latere ophef&ngen. 



Verder naar het AVestei dat is dus altijd meer naar Benkoelen, volgen 

 tufgesteenten, eveneens van andesietisciie natuur, zouder versteeningeu, die wel- 

 licht jongmioceen? zijn, en dan komt eene formatie van zachte blaauwgraauwe 

 zanderige mergels en kleisteeneu met doffe bruinkolen, gelijkende op die van de 



