t VAX I'KN NEÜEELANDSCII-INDISCHEN ARCHIPEL, ENZ. 25 



daarop het eiland een tijd lang, gedurende de oligoceene periode, boven den 

 zeespiegel verheven bleef, om zich ten tijde der mioceene periode nog eens voor 

 het grootste gedeelte met water te bedekken, waardoor do mogelijkheid bestond 

 tot afzetting van het meerendeel der Javaansche tertiaire lagen" (Neues Jahrb. 

 1879, S. 559). 



Met deze zinsnede kan ik mij in het geheel niet vereenigen. Reeds in mijne 

 verhandeling „Over de geologie van Java" in het Tijdschrift van het Aardrijksk. 

 Genootschap^ Jaargang I, 1876, blz. 291 — 299, heb ik eene geheel andere geo- 

 logische ouderdomstabel voor Java gegeven, die Prof. Martin in het geheel 

 niet noemt. 



Laten wij daarom nog eens in het kort samenstellen wat wij tot nog toe over 

 de tertiaire geologie van den Archipel weten. Gedeelten van de verschillende 

 eilanden zijn sedert het begin van de eoceene periode tot aan het einde van 

 de tertiaire formatie ouder water geweest. Na afzetting van het bovenste lid 

 der eoceene periode, hadden de eerste tertiaire eruptiën plaats, massa-eruptiën, 

 hoofdzakelijk van augietandesieten, ook van hoornbleudeandesieten en misschien 

 nog andere gesteenten. Tuffen van deze gesteenten zijn in Benkoelen oud- 

 mioceen. In den jongeren tertiaireu tijd schijnen slechts kleinere eruptiën van 

 andesieten en van bazalten plaats gehad te hebben, terwijl de opbouwing der 

 groote vulkaankolossen eerst in den allerjongsten tertiairen tijd, misschien zelfs 

 eerst aan het einde van de tertiaire periode, begon. Daarom zijn de eigenlijke 

 vulkanische tuffen (puimsteentuffen, etc.) hier altijd diluviaal. 



Vergelijkt men uu deze opgaven met de boven opgegeven zinsnede van 

 Prof. Martin, zoo is het duidelijk „dat eene opheffing der vulkaanreeks van 

 Java, die tot dien tijd als eene reeks van geïsoleerde kegels boven de oppervlakte 

 der zee uitstak", aan het einde van den eoceenen tijd niet mogelijk is, omdat de 

 vulkanen toen nog niet bestonden. Ik geloof dat de opvatting van Prof. Martin 

 zich het eenvoudigst laat verklaren door eene verwisseling der oude andesiet- 

 tuff'eii met de jongere indkanlsche tuffen^ wat hem aanleiding gaf, den opbouw 

 der vulkanen reeds aan het einde van den eoceenen tijd te laten beginnen. 

 Wel hadden er toen belangrijlvc eruptiën plaats, doch het waren massa-eruptiën, 

 die met de veel latere opbouwing der vulkaankegels niets te maken hebben. 

 Reeds Junghuhn onderscheidde deze twee tertiaire eruptiegroepen van ver- 

 schillenden ouderdom, en noemde de gesteenten der oudste groep Dioriet, Horn- 

 blendeporphyr, Augitporphyr, Basalt etc. Het schijnen meest andesieten te zijn. 



In de volgende tafel heb ik de verschillende tertiaire sedimenten van de eilan- 

 den van den Nederlandsch-Oost-Indischen Archipel, naar hun ouderdom gerang- 

 schikt, samengesteld. 



10 



>ATÜU1;K. VERll. DER KONINKL. AKADEMIE. DEKL XXI. 



