8 ALGEMEENE THEORIE DER VLOEISTOFFEN . 



De opgestelde vergelijking geldt slechts binnen die grenzen van vloeistof- 

 toestand, waarbinnen onze grondstelling mag worden aangenomen. Wanneer 

 men de onderstelling, dat dit geoorloofd is, ontleedt, zoo blijkt zij daarin te be- 

 staan, dat men de moleculen in de vloeistof als onder de werking van twee 

 soorten van krachten, beschouwt, waarvan die van de eene soort, de attractie 

 der moleculen, voortdurend werken, maar binnen in de vloeistof met elkaar 

 in evenwicht zijn, terwijl de andere, de krachten die zich bij de botsing ont- 

 wikkelen, slechts gedurende een uiterst korten tijd werken. Deze beschouwing 

 is zeker niet meer geoorloofd, bijv. in het geval der abnorme dampdichtheden, 

 wanneer twee of meer moleculen gedurende een zekeren tijd samengekoppeld 

 zijn en dus onder de werking van belangrijke krachten blijven, of wanneer, 

 zooals in het geval van overgang tot den vasten aggregaatstoestand, niet alleen 

 op de krachten, door meerdere molecuulcentra op elkaar uitgeoefend, maar ook 

 op de onderlinge werking van bestanddeelen van verschillende moleculen moet 

 worden gelet. Ik kan hier volstaan met deze aanduiding van eene meer alge- 

 meene theorie, die de vraagstukken, welke men met de isotherme behandelen 

 kan, onder een gemeenschappelijk gezichtspunt zou brengen : met de theorie der 

 abnorme dampdichtheden eenerzijds, met de theorie van den vasten aggregaats- 

 toestand anderzijds. 



Het schijnt mij echter, dat de wijziging, door Clausius ("Wied., Ami., Bd. IX, 

 bl. 348, 1880) in de vergelijking voor de isotherme voorgeslagen, nog niet als 

 zoodanig mag worden beschouwd. Wat in 't bizonder de toepassing op koolzuur 

 betreft, zoo blijven er nog afwijkingen over in de proeven door Roth met kool- 

 zuur bij 183°,8 verricht (Wied., Ann^Bi. XI, p. 11, 27, 1880). Zoo vindt men 



Bij deze afwijkingen kan ik nog wijzen op die van het kritisch volume, welke 

 wij in eene volgende paragraaf zullen bepalen. Hier tegenover staat evenwel eene 

 geheel met de proeven overeenstemmende bepaling van de kritische temperatuur. 



Clausius stelt in plaats van — als uitdrukking van den moleculairen druk 

 ' t( 4- fi\^ ' ^^^^^^ ^ ^^ absolute temperatuur c en jï constanten zijn. Hij onder- 



