24 ALGEMEENE THEORIE DEK VLOEISTOFFEN. 



d(kp)\ _ ^^ ld'{Xp)\ 



d{uv)U \d{ffvfli 



M. a. w. de verhoudingsgetallen tusschen de overeenkomstige drukkingen, 

 volumina en temperaturen zijn die van deze grootheden in den kritischen toe- 

 stand. Dit is de algemeene vloeistofwet van Prof. van der "Waals. 



De hier gevolgde redeneei'ingen zijn die, welke voeren tot het beginsel der 

 (jelijkvormigheld in de beweging^ dat men aan Newton te danken heeft. Wij 

 hebben hier dus eene eerste zeer eenvoudige toepassing van dit beginsel op de 

 moleculaire theorie, terwijl uit de uitwerking der redeneering tevens blijkt, dat de 



A A 



verhoudingseoëfficiënt der kritische drukkingen — ; , der kritische temperaturen — 



der kritische volumina m is. Maar het schijnt mij, dat dit beginsel naast dat van 

 het viriaal en naast het beginsel van het gemiddelde ergaal — waaruit de even- 

 redigheid van de kinetische energie met de absolute temperatuur volgt — in deze 

 theorie eene belangrijke plaats verdient. In het bizonder is het m. i. geschikt 

 voor de theorie der specifieke warmten van vloeistoffen en dampen en voor de 

 theorie der latente warmte. 



Het kan eveneens toegepast worden op een bewegingstoestand, die bij bena- 

 dering zeker het verdampingsproces voor kan stellen. Daardoor kan men dan 

 eveneens de wet der overeenkomstige dampspanniugen, die met de toepassing 

 van het criterium van Clausius onmiddelijk door Prof. van der Waals uit 

 de wet van de gelijkvormigheid der isothermen kon worden afgeleid, als een uit- 

 vloeisel van het beginsel der gelijkvormigheid in de beweging opvatten. Ik hoop 

 de uitkomsten van dat onderzoek tot het onderwerp van eene volgende mede- 

 deeling te maken. Ik werd daartoe, zooals ook tot dit onderzoek, gebracht door 

 eene opmerking van Prof. Bosscha, — wien ik hierbij voor zijne aanmoediging 

 en ondersteuning mijn hartelijken dank betuig — dat men om de wet der over- 

 eenkomstige dampspanniugen uit de algemeene vloeistofwet af te leiden niet ge- 

 bruik behoefde te maken van het criterium van Clausius, maar dat het voldoende 

 was te bewijzen, dat de lijn, die de punten van verzadigden damp en vloeistof 

 onder maxiuiumspanning verbindt, in de overeenkomstige isothermen voor alle 

 stoffen eene gelijkstandige lijn is. Dit herinnerde mij aan vroegere beschouwingen 



over de afhankelijkheid van de botsingsfunctie '/' ( ~ van het moleculair volume, 



in welker uitwerking ik ook door Prof. Lorentz aangemoedigd werd. 



Delft, December 1880. 



