2 ALGEMEENE THEOEIE DER VLOEISTOFFEN. 



moleculen van alle stoffen harde, veerkrachtige gelijkvormige lichamen van niet 

 merkbaar veranderenrie afmetingen zijn 



Wanneer dan de wet van aantrekking der moleculen van dien aard is, dat 

 binnen de sfeer van attractie een groot aantal moleculen vallen, zoo blijft het 

 geoorloofd de krachten te vervangen door een moleculairen druk in het oppervlak, 

 terwijl dan weer in de vloeistof de krachten als met elkaar in evenwicht mogen 

 worden beschouwd. Dan blijft dus nog de afleiding van de algemeene isotherme 

 gelden, die wij in het vorige stuk hebben gegeven. 



Wanneer daarentegen de aantrekking der moleculen met haren afstand zoo 

 snel verandert, dat hare werking bijna uitsluitend bij de botsing merkbaar 

 wordt, zoo zal die afleiding niet meer gelden. Men moet dan, zoo als in 

 het eerste stuk naar aanleiding van de schattingen en opmerkingen van Prof. 

 VAN DER Waals werd aangetoond, in het oog houden, dat de moleculen 

 gedurende korter of langer tijd zich om elkaar heen blijven bewegen en 

 samengekoppelde molecuulgroepen vormen, die zich door dissociatie weder ont- 

 leden. 



Daardoor wordt de afleiding van den werkelijken vorm der isotherme samen- 

 gestelder. Prof. VAN DER Waals merkt hierover in zijne verhandeling „Onder- 

 zoekingen omtrent de overeenstemmende eigenschappen der toestandsvergelijkin- 

 gen enz." p. 32, bij de bespreking van de overblijvende afwijkingen, het volgende 

 op: „De mogelijkheid zou dan altijd blijven beslaan, dat de afwijkingen, die hier 

 en daar voorkomen, werkelijk toe te schrijven zijn aan het feit, dat niet alle 

 moleculen van de stof volkomen aan elkander gelijk zijn. Een stof toch, waarbij 

 enkele moleculen zich vereenigd hebben, moet als een mengsel beschouwd wor- 

 den". Hetzelfde denkbeeld vinden wij terug op pag. 11 van zijne verhandeling 

 „Over de coëfficiënten van uitzetting en samendrukking in overeenkomstige toe- 

 standen" in de volgende bewoordingen: „Daarbij moet in het oog gehouden 

 worden, dat de theorie onderstelt, dat de moleculen tot op de hoogste graden 

 van verdichting op zich zelve blijven ; dat dus vereeniging tot meer samenge- 

 stelde groepen van atomen in het geheel niet plaats grijpt". 



Al blijft nu ook de bepaling van den bizonderen vorm der isothermen bij 

 deze onderstelling moeilijkheden opleveren, zoo is het toch van belang na te 

 gaan, wat er uit die onderstelling kan worden afgeleid ten aanzien van het 

 verband der isothermen onderling. Immers, tusschen onze algemeene isothermen 

 en de werkelijkhi'id, in "t bizondisr ten opzichte van den spauningscoi'fficiënt, 

 blijven er nog afwijkingen over. De nieuwe onderstelling opent eenig uitzicht 

 op nauwkeuriger aansluiting aan de werkelijkheid ; en hare toepassing kan 

 eenig licht geven over den aard van den invloed, dien de tijdelijke, hier- 

 boven besprokene, samenkoppclingen van twee of meer moleculen op de gelijk- 



