ALGEMEENE THEORIE DER VLOEISTOFFEN. 3 



Tormigheid der isothermen kan uitoefenen. Daarbij is het uu iu de eerste plaats 

 noodig, in deze samenkoppelingen eene onderscheiding te maken tusschen phy- 

 sische en chemische. Onder physische koppelingen versta ik die, waarbij de 

 werkingen van enkele deelen van het eene molecuul op enkele deoleu van het 

 andere molecuul niet in aanmerking komen, maar waarbij de beweging der 

 moleculen om elkaar met voldoende benadering opgevat kan wordeu als het 

 onmiddellijk gevolg van de onderlinge werkingen van die gelijkstandige punten 

 der moleculen, van welke wij ons voorstellen dat de moleculaire attractie uit- 

 gaat. Daarbij komt de bizondere chemische bouw der moleculen niet in aan- 

 merking. Bij chemische samenkoppelingen daarentegen — welke met de kris- 

 tallisatie op een lijn gesteld kunnen worden — zijn het juist andere dan die 

 gelijkstandige punten (molecuul-centra), welke de samenkoppeling bewerken. 



Van deze chemische samenkoppeling wordt door den aard van onze onder- 

 stelling afgezien. De stelling, die wij zullen afleiden, heeft dan ook slechts 

 geldigheid zoolang de moleculen mogen worden beschouwd als gelijkvormige 

 en uit gelijkstandige punten op elkaar werkende lichamen. De afwijkingen van 

 die stelling zullen dus door ons ook daaraan moeten worden toegeschreven, dat de 

 moleculen niet meer als gelijkvormige, harde, veerkrachtige lichamen van weinig 

 veranderende afmetingen mogen wordeu beschouwd, dat men hunne onderlinge 

 werking niet meer kan voorstellen als omgekeerd evenredig met zekere macht 

 van den afstand van gelijkstandige punten, maar dat daarentegen de ongehjk- 

 slachtigheid binnen de grenzen der moleculen en de daaruit voortvloeiende wer- 

 kingen van scheikundigen aard in de bewegingswetten der moleculen een rol 

 gaan spelen. 



Het beginsel der gelijkvormigheid in de beweging is nu onmiddellijk toepas- 

 selijk op het boven bepaalde stelsel van moleculen. Immers, bij gelijkvormige 

 configuraties staan de krachten, die op elk punt werken, in eene zelfde verhou- 

 ding tot elkaar ; en de beweging is bij de invoering van overeenkomstige een- 

 heden van lengte, tijd en massa, zoo lang de moleculen niet tot botsing komen, 

 gelijkvormig. De botsing zelve brengt daarin geene verandering, daar wij aan- 

 genomen hebben, dat zij eene veerkrachtige botsing van harde, gelijkvormige 

 lichamen is. 



Wij verkrijgen dus de volgende stelling: Door de keuze van andere eenheden 

 van lengte, tijd en massa, kan men ook bij de nu aangenomen onderstelling 

 over de moleculaire krachten uit den bewegingstoestand van de moleculen eener 

 willekeurige stof een mogelijken bewegingstoestand van hetzelfde aantal mole- 

 culen van een andere stof verkrijgen. Aan de snelheden en den buitendruk 

 moeten dan overeenkomstige waarden worden toegekend. Met andere woorden, de 



16 



NATUURK. VERH. DER KONI>KL. AKADiMIi;. DEEL XXI. 



