30 



van vloeien gevangen worden, of (zooals de drijfpaling) de rivier 

 komen afzakken en dus uitsluitend in de kuilen van ebbe vis- 

 schende worden aangetroffen. 



Zoolang er een krachtig tij gaat neemt men aan, dat de visch, 

 met den kop naar den stroom gekeerd, zich passief gedraagt ; alleen 

 vóór, tijdens en onmiddellijk na de kentering zwemt de visch de 

 rivier op of af, naar zijn aard en leeftijd meebrengt. 



Men kan den afstand van Moerdijk tot aan zee op ongeveer 50 

 kilometer schatten ; toch bedraagt het verschil tusschen gewoon hoog 

 en laag water te Moerdijk nog twee meter, bij springtij zelfs 2.4. 

 Men zou echter verkeerd doen als men meende, dat het zeewater 

 zelf zoo hoog den riviermond binnenliep. Bepaalt men het zoutge- 

 halte van het water van het Hollandsch Diep zoowel tijdens den 

 vloed als tijdens de eb, dan vindt men geen verschil : in beide ge- 

 vallen wijst de areometer 1.000 aan. Naar beneden neemt het zout- 

 gehalte slechts zeer langzaam toe, zoodat de areometer b.v. even 

 boven de Willemstad op 24 Maart 1886, 1.001 en 21 Juni 1886 

 in het Vuile Gat tegenover den Nieuwendijk 1.0024 aanwees en 

 zelfs op de reede van Hellevoetsluis op 25 Juni 1886 niet hooger 

 dan 1.0024 (voor het water aan het oppervlak) kwam; voor het 

 water op den bodem was toen de areometerstand iets hooger nl. 

 1.0025. Vergelijkt men deze aflezingen met diegene, welke men verkrijgt 

 van het open Noordzeewater (1.024 — 1.027), dan ziet men spoedig in, 

 hoe onjuist het zou zijn te meenen, dat het zeewater zelf het Ha- 

 ringvliet en Hollandsch Diep binnen zou komen. Het opkomende 

 zeewater verhindert het rivierwater af te loopen ; dit wordt opge- 

 stuwd en neemt door gedeeltelijke vermenging met het zeewater, 

 waarmede het in aanraking komt en verder door diffusie, van de 

 in het zeewater aanwezige zouten, over. Dat omgekeerd de invloed 

 van het zoete in de zee stroomende water zich zeer verre buiten 

 den riviermond doet gevoelen, is genoeg bekend : het is waarschijn- 

 lijk een groote factor bij het nog altijd vrij raadselachtige proces 

 van het binnentreden der rivieren door zalmen en verwanten. 



Op de eigenaardige wijze waarop de vischmassa zich over het 

 uitgestrekte gebied van Hollandsch Diep en Haringvliet verplaatst, 

 komen wij later nog terug. Hier bespreken wij nog het belangrijke 

 verschijnsel, dat, ofschoon daarvoor moeilijk een voldoende verklaring 



