110 



ostia zich tot één verbinden , meende ik als het gewone te moeten 

 beschouwen, doch is zeker niet het eenig mogelijke. Een afwij- 

 king daarvan wil ik thans nog vermelden en daartoe gebruiken 

 een embryo, uit denzelfden uterus afkomstig als het reeds be- 

 schreven embryo C. (figg. 52 — 56). 



Uitgaande van het ostiura abdominale vindt men twee doorsneden 

 verder als voortzetting daarvan (zie fig. 52) een soliede celgroep, 

 ventro-lateraal van de Wolösche gang. Deze celgroep wordt in de 

 volgende doorsneden snel kleiner, komt daarbij steeds dichter bij 

 de Wolösche gang , en drie doorsneden lager dan fig. 52 vindt men 

 nog slechts één cel , half tot de Wolösche gang behoorend , half 

 zelfstandig. In fig. 54 ziet men lateraal van de Wolösche gang 

 nog een klein groepje cellen , dat in fig. 55 tegen de Wolösche 

 gang aanligt en in fig. 56 geheel tot haar behoort. 



We vinden dus hier, zooals bij het eerste embryo C, twee cel- 

 strengen tegen de Wolösche gang gelegen , en , daar zij bij beide 

 embryonen op volkomen dezelfde plaatsen zich bevinden , mag 

 men gerust aannemen, dat ze met elkaar vergelijkbaar zijn. Het 

 verschil bestaat daarin , dat bij het eerste embryo de beide cel- 

 strengen zich naar voren vereenigdeu , om gezamenlijk over te 

 gaan in den wand van het ostium ; terwijl hier alleen de mediale 

 daarin overgaat , de laterale daarentegen , naar voren blind eindigt, 

 zonder dat men precies kan zeggen, hoe en waar. Er zijn slechts 

 twee verklaringen mogelyk. Of de laterale celstreng is afkomstig 

 uit een tweede ostium , dat zich niet met het eerste vereenigde , 

 doch spoedig werd gereduceerd , of deze celstreng is door afsplij- 

 ting uit de Wolösche gang ontstaan , zonder dat een woekering 

 van uit het peritoneaal-epithelium zich daartegen had gelegd en 

 aldus den aanstoot tot die afsplijting had gegeven. 



De eerste verklaring is zonder meer aannemelijk, omdat we 

 reeds bij Tupaia en Talpa voorbeelden vonden van de groote 

 variatie, die in het aantal en de ontwikkeling der ostia heerscht 

 en het dus bij Erinaceus volkomen te verklaren zou zijn, hoe, in 

 verband met de groote nabijheid van Wolösche gang en ostia, 

 een rudimentair ostium toch aanleiding kan areven tot de ver- 



