149 



alleen bij de huisdieren een groots verandering is opgetreden, die 

 trouwens in haar allereerste begin ook reeds bij het in het wild 

 levende dier was te coustateeren. Er is n.1. bij de gryze muis 

 reeds eeu geringe verandering in die richting op te merken ; doch 

 moest ik de onderzochte dieren in twee groepen verdeelen naar 

 den vorm van het WolJÏsche lichaam , dan zou er slechts één ver- 

 deeling mogelijk zijn n.1. : 



1°. Insectivoren en grijze muis. 



2". Mensch, witte muis en konijn. 



Het ostium abdominale van de Müllersche gang bij zoogdieren. 



Wanneer we uu deze principes voorop zettend , beproeven de 

 feiten, die door vroegere onderzoekers zijn vastgesteld, en die, 

 Avelke door mij bij Insectivoren , en muis en konijn konden wor- 

 den geconstateerd , onder één gezichtspunt te brengen , dan zien 

 we , dat elke tegenspraak kan worden verklaard en dat men zich 

 een zeer helder beeld vormen kan van de veranderingen , die het 

 ostium abdominale met het proximale deel van de Müllersche 

 gang heeft doorloopen , om van den toestand , die bij Insectivoren 

 werd gevonden, over te gaan in dien, welke bij de konijnen van 

 Kölliker, Janosik en mij bestond; deze dieren toch schijnen mij 

 toe het verst verwyderd te zijn van het oorspronkelijke type. 



We moeten dan de volgende phylogenetische trappen onder- 

 scheiden : 



1. De primitiefste toestand , waarin zich het ostium abdominale 

 bevindt , voor zoover dit voor zoogdieren bekend is , wordt 

 zonder twijfel voorgesteld door het ostium der Insectivoren , 

 dat ontstaat door versmelting van twee of drie inzinkingen 

 van het epithelium ; welk ostium gelegen is aan de ventrale 

 zyde van het op doorsnede driehoekige Wollfsche lichaam 

 vlak bij den kant. 



2. Daaruit ontstaat de toestand, gerepresenteerd door den mensch 

 (Nagel) en de konijnen van Egli en Mihalkovicz. Het Wolff- 



