188 



plaats grijpen. Hierdoor is eene onderlinge vergelijking van ver- 

 schillende diersoorten op goeden grondslag eerst dan mogelijk , 

 vs^anneer ten minste van ééne soort de geheele ontwikkelingsge- 

 schiedenis van het bedoelde orgaan vrij nauwkeurig bekend is. 

 Ik vertrouw, dat de resultaten, die ik bij het onderzoek van de 

 Eend heb verkregen , mij hierin rechtvaardigen. Van de Berg- 

 eend kan ik hier alvast getuigen , dat er tusschen deze en de 

 Eend in de ontwikkelingswijze van de Müllersche gang weinig 

 of geen noemenswaard verschil bestaat; waarom ik ter wille van 

 eene zuiverdere voorstelling geene afbeeldingen van deze diersoort 

 heb opgenomen, zoodat alle figuren alleen op de gewone Eend 

 betrekking hebben. 



Al mijne eieren werden door kippen bebroed. Vooreerst had 

 ik niet de beschikking over eene broedmachine; en ten andere 

 zijn er in het voorjaar zeer gemakkelijk broedsche kippen te 

 krijgen, terwijl er herhaaldelijk verzekerd is, dat het kunstmatig 

 broeden dikwijls abuormiteiten levert, o. a. laatstelijk weder door 

 HowMANN (1892) 1. c. p. 3, zoodat het broeden door kippen wer- 

 kelijk veel voor heeft. Neemt men daarentegen alleen de gedu- 

 rende den broedtijd gevonden eieren zoo als ze zijn, dan mist 

 men daardoor elke aanwijzing omtrent het ontwikkelingsstadium 

 waarin ze verkeeren , en heeft men dus om een bepaald stadium 

 te vinden , zoo niet het toeval bijzonder gunstig is , eene over- 

 groote hoeveelheid materiaal te verwerken. 



Wanneer men eenige eieren gedurende denzelfden tijd heeft 

 laten bebroeden, zijn toch de embryo's gewoonlijk niet even 

 groot. Misschien heeft het eene iets warmer gelegen dan het 

 andere en is daardoor de ontwikkeling wat sneller gegaan , of 

 misschien zijn er andere redenen die dezelfde uitwerking hebben. 

 Hoe dit ook zij , om hieraan tegemoet te komen nam ik in het 

 begin , om ze beter onderling te kunnen vergelijken , van elk 

 groepje embryo's van gelijken broedtijd voor mijn onderzoek tel- 

 kens het grootste , krachtigst ontwikkelde het eerst , en teekende 

 zoo nauwkeurig mogelijk de lengte op van den kop en van de 

 voorste en achterste ledematen. Hierbij bleek echter zeer groote 



