201 



hechteu. Wie zoo gelukkig is iu een dergelijk geval een over- 

 gangsstadium te vinden , heeft hierin natuurlijk een onschatbaar 

 bewijs ; maar wie dat geluk niet heeft gehad , kan daaraan geens- 

 zins het recht ontleenen , er het bestaan van te ontkennen , zoo- 

 lang hij niet weet hoe uiterst kort het overgangstijdperk misschien 

 telkens slechts duurt , en hoe licht het daardoor aan de waarne- 

 ming ontsnapt. Overigens zal ik hierop bij het bespreken van 

 hetgeen ik zelf heb waargenomen nog moeten terugkomen (zie 

 p. 208). 



Wat zich uit mijne eigene praeparaten omtrent den groei van 

 de MüUersche gang laat afleiden , staat in hoofdzaak reeds be- 

 schreven in mijne eerste voorloopige mededeeling (Nov. 1891), 

 waarvan het begin aldus luidt: 



j)Bij de Eend en de Bergeend (ladorna) groeit de MüUersche 

 gang, in tegenstelling met hetgeen alle latere onderzoekers van 

 verschillende Amnioten hebben beweerd, op dezelfde wijze als 

 door Balfotjr en Sedgwick in 1879 voor het Hoen is beschreven, 

 d. w. z. met behulp van cellen die van de Wolffsche gang 

 afkomstig zijn." 



Nu laten wel is waar van verscheidene embryo's de gemaakte 

 doorsneden niet toe, met zekerheid te onderkennen of er tus- 

 schen het uiteinde van de MüUersche gang en den wand van de 

 Wolfische gang al dan niet eeiie afscheiding aanwezig is ; maar 

 daar staat tegenover, dat er bij een groot aantal andere dien- 

 aangaande geen twijfel mogelijk is. Het massieve uiteinde van 

 de MüUersche gang hangt altijd samen met den wand van de 

 Wolffsche; de wijze van samenhang is echter uiteeuloopend. 



»Soms" zeide ik in mijne voorloopige mededeeling, »is de ver- 

 binding uiterst kort, zoo zelfs, dat men in eene doorsnede van 

 15 jti. dikte, bij geleidelijk veranderde instelling van het mikros- 

 koop den gewonen wand van de Wolffsche gang langzamer- 

 hand dikker ziet worden, en eindelyk gescheiden in een ééncel- 

 ligen wand en daarbuiten eene celgroep, die in de volgende 

 sneden blijkt het massieve uiteinde te zijn van de MüUersche gang". 



14 



