NASCHRIFT. 



De uitkomsten van de hoogst belangrijke onderzoekingen van 

 Van Erp Taalman Kip (1893) omtrent de Müllersche gang bij 

 Zoogdieren kon ik niet meer in deze verhandeling zelf bespreken , 

 daar deze reeds geheel afgewerkt voor den druk gereed lag. Liever 

 willen we ze thaus afzonderlijk nagaan. 



Bij verschillende Insectivore zoogdieren (Tupaja , Mol, Egel, 

 Spitsmuis) en Knaagdieren {Konijn, Muis, Witte muis) vindt hij 

 het voortgroeiend uiteinde van de Müllersche gang in verbinding 

 met den wand van de Wolffsche. Alleen bij het Konijn is deze 

 samenhang echter gewoonlijk . niet met zekerheid vast te stellen, 

 en soms in 't geheel niet aanwezig. Bij den Kgel is in 't laatste 

 stadium, waar de Müllersche gang de cloaca nadert, geen samen- 

 hang meer waar te nemen , en ook in 't voorafgaande stadium 

 kan deze soms ontbreken. Bij Tupaja, Mol en Spitsmuis is in 

 't laatste stadium de samenhang, hoewel duidelijk aanwezig, toch 

 minder innig, en strekt zich over eene geringere lengte uit, dan 

 in jongere stadiën 't geval is. 



Uit deze waarnemingen meent de schrijver de gevolgtrekking 

 te moeten maken , dat het aandeel dat de Wolfi'sche gang heeft 

 aan 't voortgroeien van de Müllersche gaandeweg geringer wordt. 

 Vooral meent hij uit het beeld , dat oudere stadiën opleveren , te 

 moeten afleiden dat dikwijls alleen nog de naar de Wolffsche gang 

 toegekeerde wand van de Müllersche ten koste van de eerste voort- 

 groeit, terwijl de tegenoverliggende wand zich door vermeerde- 

 ring van eigen cellen zou verlengen. En hy meent in dit lang- 

 zamerhand meer zelfstandig worden , hetgeen bij sommige dieren 

 later, bij andere vroeger kan plaats grijpen, althans voor een 



