249 



afscheiding aanwezig is. Hoewel dezen den onderzoeker soms 

 kuuueu bevestigen in zijne overtuiging uit andere waarnemingen 

 ca theoretische beschouwingen geput, kunnen ze natuurlijk op 

 zichzelf niets bewijzen. Is de grootte van het oppervlak van sa- 

 menhang hierdoor dikwijls al zeer onzeker, die onzekerheid neemt 

 nog toe , waar het geldt , hieruit verder te besluiten omtrent de 

 wijze van groei. Nu komt het mij voor, dat de schrijver der 

 hier besproken verhandeling te ver gaat, wanneer hij telkens uit 

 de mate van samenhang het bedrag meent te mogen afleiden van 

 het aandeel , dat de Woliïsche gang heeft aan den groei van de 

 Müllersche. Want stellen we dat er cellen van den wand van 

 de Wolfische aan 't voortgroeiend uiteinde van de Müllersche gang 

 worden toegevoegd , dan ligt daarin geenszins opgesloten dat dit 

 onophoudelijk geschiedt, zoodat men ook niet kan verwachten 

 zonder uitzondering aan het uiteinde een samenhang te zien. Dus 

 zelfs by een gelijkmatig op dezelfde wijze voortgroeien kan men 

 mogelijk nu eens een zeer innigen , dan weer een zeer geringen 

 en eindelijk in 't geheel geen samenhang aantreffen'). Temeer 

 wanneer, gelijk in de nabijheid van de cloaca, de groei lang- 

 zamer wordt en eindelijk geheel ophoudt, totdat de Müllersche 

 gang ten slotte in de cloaca doorbreekt; hier kan men verwach- 

 ten zeer vaak geen samenhang met de Wolffsche gang meer te 

 vinden. Of zulks bij de Eend ook het geval is, heb ik niet 

 nagegaan , daar het mij toen niet belangrijk voorkwam. In elk 

 geval zal het uit de bovenstaande redeneering wel duidelijk zijn, 

 waarom ik meen een gaandeweg meer zelfstandig worden van de 

 Müllersche gang nog niet te moeten aannemen. Ziet men dan 

 ook af van de waarnemingen in het » stadium G", waar de Mül- 

 lersche gang tot bij de cloaca is genaderd , dan laat zich , het- 



1) Wanneer wij bij het licht van eene electrische vonk eenige springende kikvor- 

 schen waarnamen, van welke de een juist was neergekomen, de tweede zijn sprong 

 was begonnen, en de derde midden in den sprong verkeerde, dan zouden xcij daaruit 

 niet afleiden: de eerste kruipt, de tweede loopt, de derde vliegt. Maar misschien waren 

 we wel geneigd geweest in die fout te vervallen, indien we geen kikvorschen en in 

 't algemeen geen springende dieren hadden gekend, en we niet in de gelegenheid waren, 

 ze op eene andere wijze te leeren kennen. 



17 



