318 



daarin gelegen, dat het in het hart aanwezige (niet georgani- 

 seerde) voedingsmateriaal, waaraan de prikkelbaarheid van de spier 

 uit den aard der zaak gebonden is, in de drenkende vloeistof op- 

 losbaar is en dientengevolge allengs naar buiten dijBfundeert of uit- 

 gewassehen wordt, hetgeen derhalve een spoedig ophouden der 

 levensverschijnselen ten gevolge heeft. Langer blijft het hart in 

 leven , wanneer men het aan de aorta suspendeert in eene vochtig 

 gehouden ruimte, na het eerst in eene keukenzoutsolutie van on- 

 geveer 27o te hebben uitgespoeld , totdat de bij de contractie uit- 

 gedreven vloeistof ongekleurd is. Op deze wijze kan men het hart, 

 ofschoon op het laatst nog slechts de voorkamer, nog uren lang 

 zien pulseeren ; dan ook kon ik eenmaal na 20 uren met 

 eenen inductiestroom nog contracties van het atrium uitlokken. 



Het afsterven der hartspier geschiedt in verreweg de meeste ge- 

 vallen in dier voege , dat de frequentie en kracht der hartslagen lang- 

 zaam vermindert , waarop eene korte pauze volgt ; daarna begint 

 wederom de pulsatie, echter met omgekeerden rythmus ; d. w. z. de 

 normale opeenvolging van contracties van voorkamer , kamer, bul- 

 bus aorticus, maakt plaats voor eene antiperistaltische beweging, 

 waarbij eerst bulbus aorticus, dan kamer, dan voorkamer samen- 

 trekt. De frequentie en kracht dezer antiperistaltische pulsatie 

 neemt op haar beurt ook weder af om ten slotte over te gaan in 

 volkomen rust. 



Ter verduidelijking volgt hier eene waarneming aan een haaien- 

 hart, dat, versch uitgesneden, in eene 2, 25'Vo keukenzoutsolutie uit- 

 gespoeld en vervolgens in eene vochtige kamer gesuspendeerd werd : 



Versch uitgesneden hart .... frequentie 34; krachtige contractie. 



Na 25 minuten » 6; contr. v. ventrikel 



[zwak ; v. atrium goed. 



» 50 » » 32 ; pulsatie is antiperis- 



[taltisch en niet krachtig. 



» 1 uur frequentie voorkamer 16 ; kamer in rust. 



» 1 u. 15 m voorkamer ook in rust. 



» 18 uren door krachtige inductiestroom nog con- 



[tracties van het atrium op te wekken. 



