I. ClClNDELA. 27 



'cdcrulcd Hrlist) 1) ol' ilo liovcn/.ijdc gcliccl lil;uiw (ali.c. "cyanea Ilrlist), zcUicii kopcr- 

 klcurig-rooiUiniin (ali.c. *cii[»-ca Wcstli.), hruinacluig-hron.sklcurif; (ali.f. 'fitxca Dall.i Torre) 

 1)1' zwartaclitii; (ali.c. nlisciira F., St. Anna bij Nijmegen). Ocvvitle teekeniiig der ciek- 

 schildcn liestaat nit eeue kleine sclioudcrvlek , ccne grootere zijilelings lie niidiicnvlek en 

 eenc tojivlek; soms is de witte teekcning weinig ontwikkeld ol' wel zijn de midden- en topvlek 

 grooter en brcedcr. Bij ab.c. *iUuteros Dalla Torre ontbreekt de sclioiidervlek, bij ab.c.*/)/»- 

 tas Dalla Torre de vlek aan den zijrand, bij ab.c. *!u-mk!ilor(is Dalla Torre de schonder-en 

 niiddenvlek, bij ab.c. *Jurilu!ii lieiitb. is de midJenvlek met de topvlek tot een in bet 

 midden smallerén zoom versmolten; bij ab.c. *li}pr.iiclala Kr. bevindt zicli bovendien eenc 

 kleine witte sti|) tiissclien de middenvlek en den naad; bij de blanwc ab.c. 'Stcvcni Dej. 

 ontbreken de zijvlekken. Lengte 9-11 mm. Zeer zeldzaam oji akkers en stoppclvclden in 

 de licidestrekcn en vooral op kalk- en leemgrond; zij loopt snel nmd, docb vliegt zelden 

 op. Rnnrlo en omstreken van Maastricht; zon ook bij Utrcelit, Ede, Nijmegen en Groningen 

 voorkon)en en bij Wageningen gezien zijn 5- germanica I,. 



2 Bovenlip wit 2), niet rimpelig, noch scherp gekield, üovendeclen van het lichaam groen ol'brtiin. 3 



Bovenlip zwart, rimpelig en in de lengte vrij scherp gekield. Bovendeden van het lichaam 

 zwartachtig. soms met bronsklem-igen of groenachtigen weerschijn, met eene geelachtig witte 

 teekening "der dckscliilden, bestaande nit eene C-vormige, meestal in tweeën gedeelde 

 (ab.c. siinUh Westli.);!) sclioiidervlek, een iets achter bet midden nitgezakten dwarsband en 

 eene rondaclitige zijviek naar het uiteinde. Lengte 14—17 mm- Gemeen in heideaclitige 

 streken, vooral op zandwegen, bij voorkeur in dennenbosschen. Zij bewoont volgens de 

 waarnemingen van Dr. J. Bossclia Jr. nitshiitcnd het grintdihivitnii. Zij vliegt hooger en 

 sneller dan de andere soorten en rnst soms op hoornen 4- silvatica. L. 



3 Liptasters geheel metaalkleiirig. Bovendeelen bij het type fraai groen, met 5 witte zijvlekjes, 



eene witte stip gewoonlijk op een bruin vlekje achter het midden en bij de wijfjes meestal 

 met eenc zwartachtige stip vooraan nabij den naad. Soms ontbreekt de tweede vlek (ab.c. 

 c,-maciilata Bcnthin), soins de derde vlek (ab.c. protos Dalla Torre), soms ontbreekt de 

 tweede en derde vlek. Bij ab.c. *affinis Fisch. (in België bij Flciiriis) ontbrekeii de 

 witte vlekjes geheel of nagenoeg geheel. Bij ab.c. conjuncta Dalla Torre is de vierde 

 randvick met tie vijfde tot een zoom verbonden en bij ab.c. cniviata lieer zijn de 

 heide middelste witte vlekjes groot en door een lijnen tak met elkaar verbonden. Ook is 

 de grondklenr zeer veranderlijk; soms zijn de bovcndeelen grootendeels fraai blanw (ab.c. 

 coendescens Schilsky), of \vel zijn kop" en halsschild groenachtig of met eenigszins rood- 

 achtigen weerschijn en de dekschilden brninrood of levendig koperklem-ig-brnin (ab.c. 

 *rujipennis Benthin, in Nonrd-Dnitscbland bij Marburg); bij ab.c. ,Vrt.Vi\ït';/! Kndrnlat, ./isri'/- 

 lensis Graëlh (bij Apeldoorn, Steenbergen en Roermond), is de geheele bovenzijde rood- 

 brnin-koperklcnrig, bij ab.c. "liigrescens Heer zeer donkergroen, bij ab.c. ftinchns St. 

 (Oisterwijk, Breda, Winterswijk, "Eerbeek en Wolfliezen) zwartgroen. Lengte 11 — 14 mm. 

 Gemeen op heidevelden en zandwegen. Volgens de waarnemingen van Dr. ,/. Bosscha Jr. 

 iiitslnitend 0|) dilnvialen zandgrond. Ook op Texel. Bij Breda werd een exeni|)laar gevangen 

 dat slechts 10 inm. lang is i- campestrls. L. 



■Voorlaatste lid der liptasters in den regel niet metaalkleurig (bij het $ bleekgeel, soms don- 

 kerder, bij het 5 soms zelfs nictallihch-zvvart.) Dekschilden gewoonlijk metallisch-bruin , 

 zelden groenachtig-brnin of grocnachtig, min of meer bronskleurig, met eenc sjhoiidervlek , 

 een gebogen dwarsband in het midden en eene vlek aiui het nitcinde wit 4 



4 Het afhellend voorste gedeelte van liet voorhoofd met liine dicht opeen staande langsstreepje», 



bij bet type meestal iets behaard, bij het ras /■//«;)•/(.• Latr. meestal onbehaard; voorhoofd van 

 vuren diiidelijk bnltig. Middenvlek op de dekschilden gewoon uitgerand, niet als bij maritima. 

 Deze soort komt in twee vormen voor. Bij den typischen vorm der zandstrekcn zijn de dekschil- 

 den, vooral bij het J, achter het midden slechts weinig verbreed. De klenr der bovendeden is 

 koperklenrig-b'ronzig, soms groen-bronsklenrig (ab.c. vircscens Letzn.); behalve de gewone 

 granulatie nog meestal dnideiijk hlaiiw bespikkdd; eenige vlekken op den kop en de dwarsgroe- 

 ven van het halsschild zijn blauwgroen of blauwviolet. Kleine exemplaren met groene dek- 

 schilden vormen de ab. sylviculti 'Cnrtis (nee Latr.). Eene onafgebroken sclioiidervlek, een 

 dwarsband, welke naar bniten verbreed en naar binnen hakig gekromd is en eene onafgebroken 

 topvlek wit. Bij Katwijk werd een exemplaar gevangen met een paars en een groen dek- 



1) Dl' kli-ur-!ili.rnili<s iiiii «oin.rl iiiü(;.ljjl. iiii'l il.' djaraaii j;i'f;[-vin nmuiii MTiurlil cii sli-nls aaiiii'ilniJ ik""- ali.i'. (alanariu 

 i-.il.iris); il.- MiilplNur-abm-aiirs /.ipi aaiiK.-.liiiil diK.r al.», (alinrali.i viilpluiapl, /if liii-n.v.T Ilr. .1 Fh'isrlirr iii Wu-n. 

 Elll. /.i'ils. XI. l.S'.li. np ilji'l ■■[•Il •' pcnuM-klc rassi'ii, vari.'l.-ilvii . aliclTali.-s .11 v.iiinrii /.i|ii iiilj uil Ni'cic-I'laild llii't lirki-lul 



2) Epiic .•nkcl,. maal kuiii.-ii .•x.-iii|,larcn vu.ri-, lul «.Iki- .!.■ Iiuï,iih|, .lu.ik.i' ï.kl.iu.l is. M-iiiHii'il.'lijk i™ h'M.I;;.' van .■.ri.- 

 kl.'uriiii; duur <!.■ iwarl.- digi-slii-vc' slut uil d.ii uuuid, wtlkr cuid.r de .luuiu- , liiliu.-luud i.s uil^'rsliu-l. H,-l/cildi- vuud ik ,..,k 

 eiMliiiaal bij C. hl/hfiilti. 



3) Vulgeiis Walllicr Ituni hadmut Linni- di- soorl up eM!ni|ilaieii ua-i in l\vi'ci'[i VLTdteldc .Mliuuiiii-tlck. 



