II. Caraf.idak. — 2. Cararus. 39 



tns, ,!^ranulatiis). Zij zijn deels zwart- of violclachlix ■, deels inctaalkleiiri,!^ , heizij 

 fraai ^^roen of bronzig gekleurd. — De soorten van dit genus, bekend onder den naam 

 van „sc/ialebijters of scharrebijters" zijn met die van het genus C aiosoma de grootste 

 inlandsche Carabidae. Zij leven op velden, in tuinen en bossclien, verbergen zieh 

 overdag onder sleenen , boomschors en mos en verschijnen bij nacht of in den morgen- 

 stond. Zij voedeji zich hoofdzakelijk met insectenlarven , re,i,xnwormen en slakken ; vele 

 soorten worden door het verdelgen van rupsen zeer nuttig. Bij aanraking scheiden zij 

 ecne stinkende , bijtende vloeistof uit den anus af. De vloeistof , ivelke zij uit den mond 

 afscheiden is slechts eene digestieve stof. 



Van vele soorten zijn de larven en van enkelen ook de poppen bekend geworden , 

 als va/l : C. coriaceus door Brullé en Schiödte , van irregularis door T.etzner , 

 van intricatus door Schindtc , van violaceus door Bouché en Schiodte,van vario- 

 losus door Claudon, van catenuiatus door Fauvel, van auronitens door Ifecr, 

 vangranulatus door SchiOdtc, van cancella/us door Schiodte , Lucas en Géliiii , 

 van clathratus door Schiodte, van auratus door Voet en .Snellen van Vollenhoven , 

 van gla brat u s door Schiodte, van hortensis door ]V. Kolbe en van nemoralis 

 door Heer, Schiodte en K. Kolbe. — Van de ± i6o Europecsche soorten komen i6 in 

 Nederland en 3 /// het aangrenzend gebied voor. 



1 Vciorln.aisic liptastcr-lid op de liinneiizijde met vcrsdieidene (4 tot -) in twee rijen ol' twee 



groepen gerangschikte borstêlliarcn 1 



Voorbiitstc liptaster-lid op de binnenzijde slechts met twee, zeer zelden niet drie liorsicih:iren. 6 



2 Eerste sprietlid naar liet uiteinde zonder bcrstelhaar. Bovenlip driclobbig. ICintand aan liet 



uiteinde iiitgcrand (Sub-gen. Procrustes Ron.). Gelieel zwart, met weinig glans. Dekscliil- 

 den unrcgeluiatig, grof en dicht rimpelig besiippeld, hoogstens langs den zijrand en aan 

 het uiteinde met duidelijke silierpe Uorreltjes bezet; de 3 rijen primaire groel'jes zijn niet 

 ot' slechts onduidelijk herkenbaar; soms vertoont zich eene llaiiwe aanduiding van langs- 

 ribben. Bij de kleinere var. ^spretus Dej. vindt men op het voorste gedeelte der dek- 

 .scliilden in liet geheel geen in clkaai' vloeiende stippels, daartusschen zijn de ruimten 

 vlakker; bovendien zijn vrij duidelijk ontwikkelde primaire rijen van grocljes aanwezig i). 

 Lengte 33 — 40 mm. Vooral op leem- en kalkgrond geineen, ook hier en daar 0|i dihiviale 

 gronden, o. a. bij Arnhem en Nijmegen niet zeldzaam t. coriaceus L. 



Eerste sprictlid van boven, nabij het uiteinde met een borstelhaar. Piovenlip tweelohbig. 

 Kintand nagenoeg altijd gewoon 3 



3 Keel zonder haarstippels. Kintand groot, even lang ol' iets langer dan de zijlobben der kin 



(Snb-gen. Megodontus Sol.). Zwart, zijrand der dekschilden en meestal ook de zijden 

 van liet halsscliild, ten minste naar ile achterlioeken . goudachtig-purper, vicdet, blauw ol' 

 groen, veelal de geheele bovenzijde met violctteii , blauw- orgroenachtigeii weerschijn. Dek- 

 schilden gelijkmatig en dicht gekorreld, korreltjes in rijen komen in 't geheel niet voor, 

 daarentegen zijn de primaire stippels veelal cenigszins herkenbaar. Lengte 25 — 34mm. Deze 

 typische vorm der soort zou eenmaal bij den Haag gevangen zijn. Zij is in Oost-Friesland, 

 Oldcnhurg en Noordelijk Westt'alen verlircid. Bij het ras purimrascens F. vertoonen de 

 dekschilden 13-15 diepe en regelmatig bestippelde stre|)en, wier tussclienruimten als 

 gladde, scherpe, naar liet uiteinde meer ol' minder in korrels opgeloste lijnen vervormd 

 zijn. In de primaire lusschcnruimten , d. i. in de vierde, achtste en twaalfde 2), zijn inden 

 regel wijd uitcenstaande diepe stippels, als primaire groelic*, duidelijk zichtbaar; overigens 

 zijn de secundaire (2, 6 en 10) en de tertiaire (t , 3, 5, 7, 9, 11 en 13) tussclienrnimten als de 

 primaire gevormd. Lichaam njeer gestrekt en met langere dekschilden dan bij het tyi>e. Forccps 

 van het $ lang en slank, aan het uiteinde niet verbreed. Zeer verbreid in de provinciën 

 Utrecht, Gelderland, Limburg en N. -Brabant. Van genoemd ras bestaat nog de var. c.xiis[icratii.<: 

 Dfts. 3), bij welke de dekschilden 6 of 3 duidelijke korrellijnen vertoonen, tusschcn welke 

 zich, tot mazen samenhangende of ge'isolecrde korreltjes bevinden; de tertiaire tusschenruimten 

 lossen zich soms in twee aan twee verwarde korrelrijen op (ab.s. •.f/.'.''f)-i;««/«j' Géhiii). Wan- 

 neer zich ook de secinidaire tusschenruimten in onregelmatige korrclrijen oplossen, docli 

 de korreltjes netsgewijze rimpelig met elkaar verbonden blijven, dan heeft men den door 

 Kraatz als ab.s. *ci.'^pcruli'..'^ (in VVesifalen) aaiigeduiden vorm; isoleren zich de korreltjes, zoo 

 verkrijgen wij de typische var. L:xii.ipe''atu.s Dfts. ([tsilnptirns Kr.), bij welke sccmulaire 



1) Dt'fc iii Ooiilic en Diilinalic viiurkuiiu'iuif v;irirti-il ion in lïcliiii; Inj Hmiipsl (^rvant^cii /ijn, iK lirlwijU-l criUcr dr juiste 



(U'lfi'iiiiiiritit-. 



•2) Ileie liissclieiiniiiiili'ii /ijii li.-l, .h.- iiMr ;.] ituur [iiiiii;iire m...-lirs uiidiThruki'ii ut' in k'l.-nrilili.-ii opyi-litsl w.jnl.-n. 



:i) In Belpi^ (lii-uenemhL.'l. ...II h.iv.vi.i) /.,.i .■.•n .-v.-ini.ljar v;.ii .!.■ var. Cniiuri Si. |.l.,.,r faui'cl al, muilanij; lierk.<nd) 



eevaot:*'U ojil. Ik I>..twijl<-1 £.-.-r li-t v.j.jrk.,iiii'ii van ..l.-/..- vaiii-l.-it in uns s.'lii.-d. 



