310 VII. Staphylinidae. — 83. Scopaeus. 



83. Scopaeus Erichs. 



Lichaatn zeer smal. De kop wchii^i^ of niet hreeder dan het halsschild , uiterst 

 Jijti bestippel d. Boveti/ip met 4 tandjes, iusschen de beide grootere midde/ste tandjes 

 dieper uitgerand. Voor kaken sikkelvormig , aan de binnenzijde drie- of viertandig. Hals- 

 sehild zeer dim, aan de voorzijde slechts \ tot \ van de breedte van den kop. De 

 middel- en achtersehenen aan het uiteinde zeer scheef af geknot. Aan de voortarsen zijn 

 de eerste 4 leedjes zeer kort , niet of slechts zwak verbreed. — De soorten van dit 

 genus leven vooral langs oevers onder steenen , plantenafval en in aanspoelsel. 

 Van de 14 EuropeescJte soorten komen 5 in Nederland voor. 



1 Kop acluer de oogen met parallclc zijden, aan de basis min ol" meer afgerond (Sub-gen. 



Scopaeus i.sp.) 2 



Kop achter de oogen geleidelijk verbreed en aan de basis reclit afgel;not of iets uitgerand 

 (Sul)-geii. Polyodontiis Sol.) 3 



2 Achterlijf naar het uiteinde duidelijk verbreed. Kop nagenoeg even lang als breed. Lichaam 



zwartbruin, iets glanzig en lijn behaard, het uiteinde der dekschilden min of meer rood- 

 achtig, liet halsschild veelal bruin; de sprieten, het uiteinde van het achterlijf, benevens 

 de pooten geelrood. De bestippeling op het voorlijf zeer dicht en duidelijk, op het 

 acliterlijf veel fijner. Halsscliild ovaal, eenigszius kogelvorniig gewelfd, met twee groefjes 

 aan de basis en eene zeer smalle, gladde niiddellijn. Dekscliilden breeder en veel langer 

 dan het halsschild. Hij het $ is het vijfde sterniet zeer breed uitgerand, het zesde diep 

 vierhoekig ingesneden en aan weerszijden van een scherp tandje voorzien. Lengte 3 mm. 

 Zeer zeldzaam; onder steenen, plantenafval, mos en langs oevers in aanspoelsel. Den 

 Haag, Arnhem, Maastricht; ook bij Roermond bij Lasius niger. In de Rijnprov. bij 

 Creleld en Düsseldorf i. laevigatus Gylh. 



Achterlijf naar het uiteinde weinig of niet verbreed. Kop duidelijk langer dan breed. Lichaam 

 zwartbruin, het luteinde en de naad der dekschilden soms rood. De grootste soort vau het 

 genus, smaller, langer en minder gewelfd dan laevigatus, dichter zijdeachtig behaard en 

 vooral op de iets langere dekschilden fijner en dichter bestippeld. Sprieten langer en dunner. 

 Halsschild smaller en iets langer, met minder duidelijke basaalgroefjes. Bij onuitgekleurde 

 exemplaren zijn kop en halsschild lichter gekleurd en is het uiteinde der dekschilden breed 

 geelachtig ofwel het lichaam is roodaclitig en de kop en de basis der dekschilden zijn bruin- 

 achtig. Lengte 3J- — 3; mm. Op oeverzand langs rivieren en in aanspoelsel. Bij Tliorn langs 

 de Maas. Ook in Westfalen en in het Ahrdal . . . (Erichsonii Kolenati) 2. gracilis Sperk. 



3 Dekschilden uiterst lijn en zeer dicht bestippeld. Ivop iers langer dan breed, voor de oogen 



aanmerkelijk versmald, de basis nagenoeg recht algeknot. Lichaam zeer sinal, roodbruin 

 met zwartachtig achterlijf, weinig glanzig. Halsschild naar voren eerst verbreed en daarop 

 |)lotseling versmald, iets smaller dan kop en dekschilden. Sprieten en pooten roestkicurig 

 ol geelachtig, de dekschilden soms min of meer gebruind. Rij het $ is het vijfde sterniet 

 iets ingedrukt en een weinig uitgerand, het zesde vertoont eene breedc langsgrocf en is 

 breed driehoekig uitgerand. Lengte i\ mm. Op moerassige plaatsen onder plantenafval. 

 Zeer zeldzaam. Bij Ariihcm; ook bij Roermond bij Lasius fuliginosus. In België bij 

 Brussel en in de Rijnprov. bij Aken, Crcfeld en Düsseldorf 3. minimus Er. 



Dekschilden meer of minder krachtig en zeer duidelijk bestippeld. Kop nagenoeg even lang 

 als breed, de basis iets uitgerand. Bovenzijde tamelijk glanzig 4 



4 Dekschilden even lang als het halsschild, krachtig en diep-, eenigszins rinijielig bestijipcld. 



Halsschild ongeveer een vierde langer dan breed, voor het midden weinig smaller dan de 

 dekschilden, voor de basis met twee langsgroefjes, in het midden met eene gladde, iets 

 kiclvormig verheven, van voren en van achteren fijn gegroefde middellijn. Lichaam pek- 

 hruin, liet halsschild soms roodbruin, het achterlijf zwartachtig, aan de zijden veelal 

 hriiinaclitig; de sprieten en pooten roodgeel. Kop en halsschild uiterst fijn en dicht bestippeld. 

 Middelschenen sterk verbreed. Bij het $ is het zesde sterniet driehoekig uitgesneden, met 

 twee gebogen indrukken om de uitranding. Lengte iX — 3 mm. Zeer zeldzaam; onder 

 steenen, plantenafval en op oevcrslib, in tuinen en weilanden en bij Lasius niger. 

 Utrecht, Arnhem, Berkel, Lelden en Valkenburg (Limburg) . . 4. cognatus Muls. & Rey. 

 Dekschilden even lang als het halsschild, minder sterk dan hij coguatus bestippeld; bijden 

 vorm '•intcrmcdhis Muls. & Rey, hij welken het halsschild smaller is, zijn de dekschilden 

 langer dan bij het type. Halsschild smaller eii langer dan bij coguatus, met eene lijne, in 

 't midden veelal onderbroken niiddellijn. Lichaam pckzwart of iiekbriiin, met zwartachtig 

 achterlijl. Kop en halsschild meestal roodbruin, de sprieten en de pooten roodgeel. Kop 



