^^6 XVIII. SCAPHIDIIDAE — 3. SCAPHISOMA. 



3. Scapliisoma Leach 



Sprieten onduidelijk ii-lcdij^, hei derde en vierde lid zeer klein, met 5 grootere 

 eimileedjes , waarvan echter het tweede minder verdikt is. Oogen niet nitgerand. 

 Ilalsschild zonder gebogen basaallijn. Schildje niet zichtbaar. Dekschilden verspreid 

 bestippeld. Tarsen zoo lang als de rechte scheneti. — De soorten luin dit genus zijn 

 uiterst vlugge diertjes, met spartelende bewegingen. Zij leven in boonizwammen en in 

 lermohnd hout. — De larve en pop van .S. agar ie i n u m is door Perris beschreven. 



Van de 6 Europeesche soorten komen 3 in Nederland en \ of 2 in het aangrenzend 

 gebied voor. 



1 Ilnlssdiild uiterst fijn en meestal zeer onduiilclijl< bestippeld 2 



Ilalsscliikl zeer diiiiielijk-, de dckscliildcn zeer kracluif; bestippeld. Lichaam zwart ol' brciin- 

 zvvart, de dekschilden niet lichtercn toprand; de naad weinig of niet daUvormig oiigericht; 

 de naadstrecp diep, haar omgebogen gedeelte nabij de basis van het balsschild zeer 

 duidelijk en tot over de lieU't der halve breedte van liet balsschild zichtbaar. Het achtste 

 sprietlid iets dunner dan-, doch bijna zoo lang als het zevende en negende lid, het vierde 

 en vijlde lid tweemaal-, het zesde 3J maal 200 lang als bet derde. Lengte ai — 1\ mm. Ik 

 betwijfel of deze soort wel in West-Europa voorkomt en vermoed dat S. subalpinuni 

 veelal met deze verward is flimbatum Er.) 



2 De naadstreep der dekschilden wordt aan den voorrand onduidelijk, buigt zich iets naar 



buiten tegen de basis van het balsschild en eindigt hier zonder zelfs het derde gedeelte der 

 halve basis van het balsschild te bereiken; de naad nagenoeg vlak. Het achtste sprietlid, d. i. 

 het tweede van de knots, veel kleiner dan het zevende en negende, het vierde tweemaal-, 

 bet vijlde en zesde drie maal zoo lang als bet derde. Lichaam zwart, de uiterste toprand 

 der dekschilden smal geelachtig gezoomd. Lengte \\ — 2 mm. Gemeen op boomzwammen en 

 achter schors van rottende boomstronken i. agaricinum L. 



De naadstreep der dekschilden is tot aan den voorrand duidelijk, buigt zich nabij de basis 

 naar binten om en bereikt minstens de helft van de halve basis van bet balsschild ... 3 



3 Lichaam zwart, bet uiteinde der dekschilden zeer smal-, geelachtig gezoomd. Het achtste 



s|)rietlid veel kleiner dan het zevende en negende; bet vierde ongeveer \\ maal-, het vijfde 

 en zesde driemaal 200 lang als bet derde. HaKscbild zeer lijn-, doch iets duidelijker be- 

 stippeld dan bij agaricinum. De naad der dekschilden dakvormig opgericht. Lengte 

 IV, — 2è ii"ii' Niet inlandsch. In de Rijnprov. bij Düsseldorf. . . (subalpinum Reitt.) i) 



Lichaam min of meer roestrood of donker roodbruin, zelden diep zwart, het uiteinde der 

 dekschilden lichter. Het achtste sprietlid slechts iets dunner dan-, doch nagenoeg even lang 

 als het zevende of negende 4 



4 Lichaam bruinzwart; het voorste gedeelte van den kop, de sprietwortel, inin of meer de 



zijden van het balsschild, het pygidiirin (behalve gewoonlijk aan de basis), de laatste twee 

 sterniten en de pooten bruingeel of geelrood; de dekschilden veelal van af het midden 

 naar het uiteinde lichter gekleurd, en aan het uiteinde, alsook de epipleuren lichter 

 geelrood. Sprieten lang en zeer dun, de voorlaatste twee lecdjes ongeveer driemaal zoo 

 lang als breed. Dekschilden dicht en vrij krachtig bestippeld. Soms komen geheel zwarte 

 exemplaren voor, welke zeer op agaricinum gelijken, doch door de reeds aangegeven 

 verschilpunten van elkaar te onderscheiden zijn. Lengte i ;— 2 mm. Verbreid en niet 

 zeldzaam op boomzwammen " 2. assimile Er. 



Lichaam roodbruin; de mond, de sjirietwortel, de pooten en het uiteinde van het achterlijf 

 lichter geelrood. Dekschilden vrij sterk-, doch eenigszins verspreid bestippeld, naar het 

 uiteinde lichter gekleurd. Sprieten korter dan bij assimile, de twee voorlaatste leedjcs 

 ongeveer dubbel zoo lang als breed, bet achtste lid iets dininer dan bij assimile. 

 Lengte \\ — 2 mm. In rattende boomzwammen. Zeer zeldzaam; enkele malen bij den 

 Haag, Maart en Mei; ook bij St. Picter (Maastricht), Aug. In de Rijnprov. hij Düsseldorf. 



3. boleti Panz. 



1) ll.vr suurl ciiHliin ilv iiiJiilijd ilit DiisM^lilclf \;ni dcii ll,.,i ,„n \],„,nis I,T .1.11 ll:,:,.n van I . ... Ii :l I ii lil V.t. 



