40 XLIV. SCARABAEIDAE. — 12. GeüTRUPES. 



dc ,s:ni'ruhtshoUen uitkomenden , kantig uitstekenden achtenand van het eerste stciniet 

 strijkt. Zij le-iien in mest, eene enkele soort ook in rottende plantenstoffen ; zij />ega-en 

 zich dadelijk naar versch gevallen mest , vooral van gehoefde dieren. De gei'leugelde i) 

 soorten zwermen , vooral op stille avonden , gonzend rond; zij vliegen echter zwaar. 

 Om eieren te leggen graven de 7i>ijfjes onder ?nestJio/>en tot een halven nieter diepe 

 gaten in de aarde , maken aan het ei7tde daarva?i eene holte , waarin een ei gelegd 

 en waarbij een meestal worstvormigen mestklomp toegevoegd wordt. Na 8 dagen komen 

 dc larven uit, welke van den bijeengehrachten mestvoorraad leven. De larven zijn 

 engerling-achtig , eenigszins cylinderrond , gekromd , blauwachtig-grijs of Iciklcurig en 

 slechts voor een klein gedeelte aan de thoracaal-ringen vuilwit ; bovenlip hoornachtig , 

 drielobbi,i; ; voor kaken krachtig ontwikkeld en gekromd, hoornachtig , aan het uiteinde 

 drictandig ; kaaktasters 4-, liptasters i-lcdig ; sprieten ^-ledig, het ^e lid verdikt , het 

 eindlid dunner ; poolen vliezig, aan het uiteinde twee-lobbig , met zeer kleinen klauiv. 

 De larve en fop van G. stercorarius zijn door Frisch en Schii/dte , dc larve nog 

 door Mulsant, de larve en pop van G. hypocrita door Xambeu beschreven. 



Van de ± 30 Europeesche soorten komen 6 in Nederland en i in het aangrenzend 

 gebied voor. 



1 Achtcrsclicncn ;ian liet uiteinde van dc Iniiicii/'ijde met drie doorloopendc dwarslijsten. 



Wangen vóór de ooi;cn afgeremd, liindtand der voorscliencn in beide seksen gewoon. Hals- 

 scliilcT aan dc basis doorloopend gerand (Stib-gcn. Geotrnpcs i.sp.) 1 



Aclitersehencn op de buitenzijde slechts met twee doorloopendc dwarslijsten 5 



2 Dekschilden tussclien den naad en de sclionderbuil met 9 stippellijnen, of in het geheel elk 



met ongeveer 18 stippellijnen, welke nagenoeg om de drie tiisschenriiimtcn iets dichter 

 aaneen staan. Achterlijf ook over het midden met haarstippcls bezet. Sterk glanzig, veranderlijk 

 in kleur; zwart, met gcringen violet- of blatiwacluigcn weerschijn, of fraai staalblauw 

 (ab. c. violacfiis W'estli.), of roodachtig-violet of pnrperklcnrig (ab. c. /<//;•/!//)■(? .cft'H.f Wcsth.*, 

 of fraai goiulgroen (ab. c. ddoropliiiiiiis Westh.); sonimige groene exemplaren vertooncn 

 ccn roodachtig-violet halsschild, anderen met pur|)erkleiirigc dckschildcn een groen- of blauw- 

 achtig lialsschild. Onderzijde zwart of bruin behaard. Bij onuitgekicurde exemiilaren de 

 dekscliilden lichter of donkerder roodbruin. Voorkaken met afgeronden of slechts aan het 

 uiteinde iets uitgebogen Iniitenraud. Clypeiis van achteren met een klein spits bultje, lials- 

 schild glad; aan de zijden lijn, verspreid-, dc (ijne, weinig verdiepte middellijn iets bcstippcld. 

 Viltvlek o|i de voordijen goudgeel, liij het J' het halsschild brccder dan bij het J, ook 

 iets langer en meer gewelfd; achterdijen op de onderzijde met een tandje, ook hare 

 trochanters spits uitstekend; voorschenen op de achterzijde met eene getande lijst. Lengte 

 15 — 24 mm. Niet zeldzaam in heidestreken, in koe- en paardenmest ... 1. mutator Mrsh. 



Dckschildcn tussclien den naad en dc sclionderbuil slechts met 7 stippellijnen 3 



3 Dekschilden met kraclnigc stippellijnen. Voorkaken aan den buitenrand, nabij het uiteinde, een 



of tweemaal uitgebogen. Trochanters der achtcrpooten bij bet ,} in ccn tandje uitgetrokken. 

 Op den achterkant-lijst der voorschenen bij liet <? zonder bultigen tand tegenover den 

 tweeden, naar buiten gcrichten, eindtand 4 



Dekschilden met zeer lijiie stippellijnen en vlakke, uiterst lijn gechagrineerde en soms lijn 

 dwarsrimpelige tn'.scheiiruimten. Voorkaken aan den buitenrand, tot aan liet uiteinde, afgerond, 

 niet duidelijk uitgebogen. Trochanters der achterpooten Iiij het ^ niet tandvormig uitge- 

 trokken. Op den achierkam-lijst der voorschenen bij het <? bevindt zich tegenover den 

 tweeden en derden naar bulten gericliten tand een kegclvcn-niigen tand. Onderzijde sterk 

 glanzig goudgrocn, soms met blauw- of violetachtigen of geelkoperkleurigen weerschijn; 

 zwart of bruinachtig behaard, liovenzijdc in den regel dof zwart, meestal iets vetglanzigcn 

 aan de randen met blauwachtigeii vvccrscbijn. liij onuitgekleurde exemplaren soms het 

 halsschild rood gevlekt, l'ooten violet, de middel- en achterdijen als de onderzijde gekleurd. 

 Clypeus van achteren iets bultig o|)gericlit. Halsschild glad, slechts aan den zijrand (vooral 

 naar acbicren) vers|)reid bestifipeld; soms met eene llaiiwe middellijn. lüj liet J' het hals- 

 schild iets langer en meer gewelfd dan bij het 9, aciiterdijcn met een land. Lengte 14 — 20 

 mm. De levenswijze komt met die van Ceratophvus typhaeus overeen. Verbreid in 

 dc beidesirekcn, zij werd o. a. in groot aantal bij Millingen op de Veluwe gevangen; ook 

 in België o. a. bij Calmpthout. Zeer kleine exemplaren vormen ab. /iimülin \Vestli. 



(■(' pilularius L.) 4. hypocrita Scrv. 



1) Bij hel in /uid-Euru[ia v.-rlwpfnwoyrdipfii- Sul)-(;.-ii. Tllu^etle^ Muls, üiillprt-kcii de aelJl^•rvleu^.'eI^ of iijii dede rudiiiierilair ; 

 liovcodicn 21J11 de deiiscbildeii lueesUii verkleefd. 



