XLIV. SCARABAKIDAE. — 12. GeOTRUPES. 4I 



4 Achterlijf over liet midden in de lengte onbcstippeld en onbelmard, of sleclits aan den aclitcr- 



rand der laatste stcrnitcn met eene dwarsrij van stipjiels. Aclucrdijcn bij liet ^ met een 

 grouteii tand, welke langer is dan de tandvonnig verlengile top der vrocbaniers. De 3e tand 

 der voorsclieiien bij het J" is sterk afwaans gebogen en hangt met den eersten grooien, 

 bultigen tand der getande achterkant-lijst aan de basis samen. Deze soort varieert veel 

 minder in kleur dan de naast verwanten. Zwart, soms met geringen groen- of blanwaelnigen 

 weerschijn; onderzijde lichter bronzig-grocn , -blauw' of -purper, zwart behaard. Halsschild 

 al (vooral bij het $) of niet over de geheelc opficrvlakte zeer verspreid-, aan de zijden 

 dichter bestippcld. I, engte ifij — 26 mm. Overal zeer gemeen, vooral op wegen aan paardeu- 

 niest; ook in koemest, zeldzamer in schapen- en varkensniest. Zeer kleine exemplaren ziju als 

 mimir Er. beschreven. 



(mesoleiiis Thoms., ])iincticolIis Malinovsky, stercorarins Er.) 2. spiniger Mrsli. 



Achterlijf ook over het midden gelijkmatig bestippeld en behaard. Achterdijen bij liet rf slechts 

 met een kleinen tand, welke niet grooter is dan de tandvormig verlengde top der trochaii- 

 ters; soms is deze tand zeer onduidelijk. De 3e tand der voorschenen hij het ^ is niet of 

 slechts iets afwaans gericht en liangt niet met den eersten tand der achterkant-lijst samen. Achter- 

 zijde der voorschenen bij het $ met twee lijsten , van welke de eene van af de basis tot 

 aan den derden, naar buiten gerichten, eindtand reikt, zwak gekorven en veelal als eene lijne 

 lijn aangeduid is; de andere is diclit nabij den gctanden zijrand gelegen, even zoo ver 

 reikend, doch meer ontwikkeld dan de eerste en aan de basis meestal sterk gekorven, 

 van voren met i tot 3 groote, kegelvormige of bultige tanden. Deze soort gelijkt zeer o|) 

 spiniger, doch is al dadelijk aan het gelicel bestippeldc en behaarde achterlijf te herkennen; 

 ook is zij in den regel ghmziger, blauw- of violetzwart, soms meer lichter groenaclnig-blauw 

 of purperglanzig. Onderzijde metallisch groen, blauw of paars, llalsschild meestal slechts 

 bestippeld tussciien den zijrand en een in de nabijheid daarvan gelegen groefje. Kleine, meer 

 glanzig iTietaalkleurigc mannetjes, bij welke de eerste lijst op de achterzijde der voorschenen 

 slechts als eene lijne lijn aangeduid is, behooren tot den vorm foveatus Mrsh.; bij deze 

 is het schildje veelal staalblauw en steekt in kleur bij de grondkleur af. Lengte 15- 23 nnn. 

 Verbreid doch minder algemeen dan spiniger. In koe- en paardenmest, vliegt 's avonds rond. 



fputridarius Er.) 3. stercorarius !,. 



5 De apicale tand der voorschenen in beide seksen gewoon toegespitst. Basis van liet halsscliild 



doorloopeud gerand. Achterdijen in beide .sek.sen aan den achterrand zonder tand i) (.Sub- 

 gen. Anophurupes Jekel). Voorschenen bij het $ slechts met eene zwakke, van kerf- 

 tandjes voorziene, achterste lijst, welker tandjes iets meer ontwikkeld zijn dan bij het J. 

 Onderzijde met afstaande, donkere borstelharen dicht bezet; achterlijf overal bestippeld. 

 Dekschilden met weinig duidelijke, bestinpelde, lijne, veelal langs-rimpclige langsstrepen (7 

 tiLsschen den naad en de scliouderbuil) en eenigszins verward dwars-gestrcepie of -rimpelige 

 tussclienruimtcn. Halsschild met de grootste breedte achter het midden; tamelijk lijn, verspreid 

 bestippeld, aan de zijden meer rimpelig; van achteren met de aanduiding van eene lijne 

 langsgroef. De kielvormige verhevenheid achter de mesosternalc groef weinig uitstekende. 

 Hlauw- of violetzwart, glanzig, aan de randen meer blauw of vi<iletblauw; onderzijde fraai 

 blauw of violetblauw; vele exemplaren op de bovenzijde meer staalblauw of lichter 

 violet. Sprieten roodbruin. Rij niet goed uitgeklcnrde exemplaren zijn de dekschilden meer 

 of minder bruinrood. Exemplaren bij welke de stippellijnen op de dekschilden zeer ondui- 

 delijk zijn, werden -As pnissiais Czwal. beschreven. Lengte 12 — 20 mm. Gemeen in bosschen , 

 in mest, rottende paddestoelen en zelfs in aas; zij vliegt veel rond . . 5. sylvaticus 1'auz. 



De apicale tand der voorschenen bij het <? van voren nitgerand, de top daardoor meer of 

 minder duidelijk tweepuntig. Raiidlijn aan de basis van het halsschild aan weerszijden onder- 

 broken Achterdijen aan den achterrand bij het ^ sterk gekorven of onregelmatig getand, 

 bij het S glad of slechts zwak gekorven. De achtcrrand-lijst der voorschenen bij het ^ zeer 

 sterk ontwikkeld en tot aan het uiteinde van grootere tanden voorzien (Sub-gen. Trypo- 

 copris Motsch., Stcrnotrupes JekeO 6 



6 Halsschild overal gelijkmatig en dicht, grover en fijner dooreen, bestippeld. Achterlijf ook in 



liet midden ruw bestippeld en donker afstaande behaard. Lichaam meer rondaclitig, sterk 

 gewelfd; de bovenzijde glanzig, zwart, zwartblauw of violetblauw, gewoonlijk lichter 

 gezoomd; ook wel geheel licht violetblauw of op de bovenzijde, behalve de blanwachtige 

 randen, licht hronzig (ab. c. hisiilaris O. Sclmeid.) 2); onderzijde violet of blauwachtig. 

 Sprieten zwart. Voorkaken aan den buitenrand, nabij het uiteinde, tweemaal nitgerand. 

 Dekschilden met uiterst zwakke stippellijnen of stippelrijen, welke veelal bijna geheel 

 ontbreken; de tusschenruimten niet of onduidelijk, verspreid bestippeld, ook wel eens meer 

 of minder dwarsgcstreept of -rimpelig. De kielvormige verhevenheid achter de me.sosternale 



1) Bij fenigf AEi^liscIii- ^uurl'-n liij het luaimclJL- im-l trn umi. 



i) lu bergslrukuii komt uok ecae tniai gruuue ab. c. aulttmrtülh Kr. vuur. 



