46 XI, IV. -SCARAIiAEIDAF.. — I3. ÓnTHOPHAGÜS. 



s|)rcnkLUI, wclUc soms iiiccr nf miiuli:r inccnvlocicn. I.iclKiain overigens /ware, iiiccr of 

 iiiiiulcr lironzig; o|i lie bovenzijde weinig glanzig. Ilnlsscliilil overnl ras|iacluig liescippclcl, 

 met cene zeer 0|)|)crvlakl;ig ingedriilite, onliestippelde niiddellijn. Dekscliilden met zeer lijne 

 stippellijnen en vhkUc, verspreid en zeer lijn gekorrelde tiissclienriiimten. Hij liet $ de kop 

 verspreid en lijn bestippeld, de scliedcl-lijst tot een langeren of korteren, aan de basis 

 vcrbrceden, recht opgerieliten boom ontwikkeld; bij kleinere mannetjes is deze hoorn aan 

 de basis niet verbreed, bij de kleinste slechts door een stompje aangeduid, in welk geval 

 ook de kop dicbtcr bestippeld is en eene llaiiwe aanduiding van voorhooUls-lijst vertoont 

 (^planiconih Ilerbst). liij bet J de clypeiis dicht bestippeld, de kop met twee sterk verheven 

 dwarslijsien. De twee bultjes vóór op het halsschild bij bet <? zwak aangeduid en uiteen- 

 staande, bij liet $ tot ee\ie gemeenschappelijke, van voren glanzige, krachtige buil versmolten. 

 Het g onderscheidt zich van dat der vorige soorten door ilen niet tlauw S-vormig gebogen, 

 maar rechien schcdelboorn. Lengte (5 — yi mm. Gemeen, vooral in menschen-uitwerpselen. 



4. nuchicornis [.. 



lipi|)leuren der dekscliilden geel, veelal van voren, tegen den onderrand, een weinig zwart 

 gevlekt. De schedel-lijst is dichter bij den acbterrand gelegen en de lioorn bij bet $ meer 

 over den aclucrraiul gebogen dan bij nuchicornis. Onderzijde en pooten donker groeii- 

 achtig-bronzig ol" zwart; kop en halsschild groen of bronskleurig, tamelijk dol; de lijne, 

 vrij dichte, korrelige bestippeling op het halsschild glanzig. Dekscliilden okcrgeel, met groene 

 vlekjes, dan eens s|)aarzamer dan eens dicluer besprenkeld; bij ab. c. meil'uis I'anz. (waar 

 kop en halsschild donker bronskleurig zijn) zijn de vlekjes op de dekscliilden zwartachtig, 

 staan dicluer opeen en vloeien in de lengte veelal samen, terwijl de zoom, vooral aan de 

 basis geel blijft; de naad is, ook bij zwart besprenkelde exemplaren, smal metallisch groen; 

 tusschenriiimten der Hauwc stippellijnen, behalve de eerste langs den naad, vrij dicht en 

 duidelijk 2-rijig-, op de tweede tusschenruimte dichter-, op die aan de zijden dicht rasp- 

 achtig bestippeld. Halsschild bij versche exem|>larcii slechts zeer kort behaard, in het midden 

 soms llauw ingedrukt. Pygidium fijn en verspreid bestippeld. Sprieten rood, de knots zwart, 

 liij het ^ de kop grooter dan bij liet $, naar voren toegespitst en gewoonlijk iets iiitgerand; 

 de schedel-lijst in een naar achteren gebogen plaat verlengd, welke in een dunnen, opge- 

 ricluen hoorn uitloopt; voorhoofds-lijst slechts iets aangedniii of ontbrekend; halsschild 

 tamelijk steil afvallend, met eene uitholling in het midden, waarin de scliedelhoorn zich 

 inlegt, liij kleine mannetjes Qijpiis St.) vertocnu iiet halsschild van voren, in plaats van 

 eene uitholling aan den rand van het afhellend gedeelte, twee dicht aaneensiaande, kleine, 

 soms nauwelijks merkbare bnlties; ook is de schedelplaat zeer lang, met een kort hoorntje, 

 doch ook dikwerf slechts met een stompen bult in bet midden, of zelfs met eene gewone 

 dwarslijst. liij het 5 de kop meer afgerond, de clypeus van voren iets uitgerand; voorhoofds- 

 lijst duidelijk, iets gebogen; schedel-lijst vrij sterk verheven, aan weerszijden met een recht 

 hoorntje of bultje; halsschild van voren met eene kleine , uit twee versmolten bultjes gevormde, 

 buil. Lengte 84 — 12 mm. In koe- en schapenmest , verbreid en op sommige plaatsen niet 

 zeldzaam. De ab. c. nieJius op enkele plaatsen waargenomen 5. vacca I.. 



ü Zijden van het halsschild, achter de iets naar buiten gerichte, meer of minder uitgetrokken 

 voorhoeUen, duidelijk uitgebogen. Dof zwart, zeer lijn geelachtig behaard, soms op het 

 achtergedcebe van den kop en op het halsschild iets bronzig of met geringen groenachtigen 

 weerschijn. Halsschild viij dicht en sterk-, duidelijk raspachtig-, van voren nagenoeg korrelig 

 bestippeld. Dekscliilden met oppervlakkige stippellijnen en lijn gekorrelde tusschenruiinteii. 

 Pygidium tamelijk verspreid besti|)pcld. Sprietknots zwart, tarsen donker roodbruin, liij 

 het ^ de kop naar voren toegespitst, met opgebogen vooreinde en llauw aangeduide 

 voorhoofds-lijst; de schedel-lijst in een naar achteren gebogen plaat verlengd, welke geleidelijk 

 versmald en in een langen, S-vormig naar voren gebogen, hetzij korteren en meer rechten 

 hoorn uitgetrokken is; halsschild van voren recht afvallend en in het midden iets uitgehold; 

 bij kleinere mannetjes zijn de schedelplaat en de hoorn kleiner en bovendien het halsschild 

 van voren op den hovenrand van twee kleine bidtjes voorzien. IMj het J de kop iets korter, 

 aan den voortand iets uitgebogen, uiet twee dwarslijsten; halsschild van voren met eene, 

 uit twee versmolten bultjes gevormde, buil. I. engte 7\ — yj mm. Onder half iiitgedroogden 

 koemest, in paardenmest en in menschen-uitwerpselen. Niet inlandsch. in lielgië hij Chokier 

 fl.uik), Loueite St. Pierre en Vielsalm. In de Rijnprov. bij .Aken, Crefeld en Düsseldorf. 



(nutans 1".) (ve r li ei co rn is I.aicli.) 



Zijden van het halsschild tot aan de niet naar buiten uitstekende voorliockcn, gelijkmatig 

 afgerond en versmald, niet uitgebogen. Zwart, veelal op kop en halsschild iets bronsachtig 

 of donker groenachtig, weinig glanzig; kort opstaande, geelbruinachtig behaard. Clypeus 

 van voren dichter, grof en lliii dooreen-, van achteren meer verspreid bestippeld; ilc sche- 

 del-lijst recht, in beide seksen gewoon; voorhoofds-lijst bij het $ gebogen, bij het ^ ontbrekend 

 of zwak aangeduid, llalsschihl dicht en grof, raspachtig bestippeld, in beide seksen nagenoeg 

 zonder bultje, of slechts met de llauwe aanduiding er van. Dekschilden met zeer zwakke 



